پيشوايان هدايت - حكيم، سيد منذر؛ مترجم عباس جلالي - الصفحة ٣٠٦ - اصول عقايد و علم كلام

ديگران بى‌نياز خواهند شد.[١]

آن‌گاه مردى درباره شناخت خدا از او نكته‌اى پرسيد: حضرت در پاسخ وى فرمود: «معرفة اهل كلّ زمان امامهم الذي يجب عليهم طاعته»؛[٢] شناخت خدا يعنى: مردم هر عصر و زمانى پيشوايى را كه اطاعتش بر آن‌ها واجب است بشناسند.

٣. امام عليه السّلام آن‌گاه كه به بيان ملاك تكليف مى‌پردازد چنين مى‌فرمايد آن‌گاه كه خداوند توان كسى را بازگرفت اطاعت خود را از او برمى‌دارد و هرگاه قدرتش را سلب كرد، تكليف خود را از او برخواهد داشت.[٣]

٤. امام حسين عليه السّلام در پاسخ حسن بصرى در معناى «قدر» فرمود: به راستى هركسى به خير و شر «قدر» ايمان نداشته باشد، كاملا به كفر گراييده است و هركس معاصى را به ذمّه خدا بيندازد، گناهى بس بزرگ مرتكب شده و به خداوند افتراء بسته است. خدا با كراهت بندگى نمى‌شود و با زور و جبر مورد عصيان قرار نمى‌گيرد و بندگان را به هلاكت نمى‌افكند، ولى هرچه را بدانان داده، مالك آن است و بر آن‌چه خود بدان‌ها توانايى داده، قادر و تواناست. اگر از خداوند فرمان بردند، از بندگى آن‌ها جلوگيرى نمى‌كند و اگر به ارتكاب معصيت پرداختند، مى‌تواند بر آن‌ها منّت نهد و ميان آنان و گناهانشان فاصله بيندازد، اگر چنين نكند او نبوده كه آن‌ها را به گناه واداشته و يا بر انجام گناه مجبور كرده است، بلكه با بيم دادن و اتمام حجّت بر آنان به آن‌ها توان و تمكين عنايت نموده و راه رسيدن به اوامر و نواهى خود را به بندگانش نشان داده است.[٤]

٥. دعاهاى امام حسين عليه السّلام به ويژه دعاى عشرات و دعاى عرفه‌[٥] كه با معارف ارزنده و علوم بيكرانش مى‌درخشد، سرشار از گوهرهاى گرانبهايى در

[١] . موسوعة كلمات الامام الحسين/ ٥٤٠ به نقل از علل الشرايع/ ٩.

[٢] . موسوعة كلمات الامام الحسين/ ٥٤٠ به نقل از علل الشرايع/ ٩.

[٣] . موسوعة كلمات الامام الحسين/ ٥٤٢ به نقل از تحف العقول/ ١٧٥.

[٤] . همان/ ٥٤٠- ٥٤١، به نقل از معادن الحكمه ٢/ ٤٥.

[٥] . البلد الامين كفعمى/ ٢٤.