پيشوايان هدايت - حكيم، سيد منذر؛ مترجم عباس جلالي - الصفحة ٢٠٣ - موضعگيرىها پيش از قيام امام عليه السلام

پرداختند و به هر وسيله ممكن و مشروع، در جهت احياى رسالت اسلامى و حفظ و حراست آن، تلاش نمودند.

در عصر امام حسين عليه السّلام فاصله‌گيرى و ضعف و سستى مسلمانان از يارى حق، در كنار تسلط منافقان و نفوذشان در دستگاه دولت، در ايجاد حالتى بيمار گونه كه مى‌توان آن را از دست دادن اراده و وجدان مردگى، ناميد نقش بزرگى داشت. از همين رهگذر، ديدگاه‌ها در قبال شيوه دفاع از عقيده و آرمان اسلامى و حفظ و حراست آن و حاكميت حق و عدالت، با يكديگر اختلاف داشت.

ولى هيچ‌كس در مشروعيت و عدالت موضع امام حسين عليه السّلام در قبال انحرافى كه در كليه زواياى حكومت راه يافته بود و تغيير و تحولى كه در توان و قدرت مسلمانان به وجود آمده بود، ترديدى نداشت. ولى موقعيت آمادگى كامل در جهت دست‌يابى به پيروزى، آن هم به گونه‌اى انقلابى كه جوروستم را از مسلمانان بزدايد، هنوز نزد همگان به حد كمال نرسيده بود.

ديدگاه‌هاى ياد شده (از سه حالت خارج نبودند) يا بر انجام نهضت و قيام مهر تأييد مى‌نهادند و در جهت دست زدن به قيام، با هر نتيجه‌اى كه داشت، اعلان آمادگى مى‌نمودند، و يا از شكست و عدم پيروزى قيام، هشدار مى‌دادند و يا مردم را پراكنده و آنان را از تصميم خود بازداشته و منصرف مى‌كردند.

پيروان اهل بيت عليهم السّلام كه در كوره آتش خشم خاندان اموى حاكم بر مسلمانان، سوخته بودند، نهضت و قيام را تأييد و براى انجام آن اعلان آمادگى مى‌كردند هرچند بعدها ترس و بيم، بر بعضى از آن‌ها چيره گشت و برخى به زندان افكنده شدند و از ناحيه دژخيمان سلطه حاكم اموى، در محاصره قرار گرفتند.

برخى ديگر نظير- عبد اللّه بن عباس و محمد حنفيه- كه نزديكان امام را