پيشوايان هدايت - حكيم، سيد منذر؛ مترجم عباس جلالي - الصفحة ٢٨٩ - خرد و دانش و شناخت

بيدارى ديگران بكوشد، خود بيدار شود.

٣. فرمود: «لا يكمل العقل الّا باتباع الحق»؛[١]

خرد، جز با پيروى از حق و حقيقت به كمال نخواهد رسيد.

٤. العاقل لا يحدّث من يخاف تكذيبه، و لا يسأل من يخاف منعه و لا يثق بمن يخاف غدره، و لا يرجو من لا يوثق برجائه»؛

انسان عاقل با كسى كه بيم دارد او را تكذيب كند، سخن نمى‌گويد و از كسى كه خواسته‌اش را برنمى‌آورد خواهش و تمنّايى انجام نمى‌دهد و به كسى كه از خيانتش بيم دارد، اعتماد نمى‌كند و از كسى كه بدو اميدى ندارد، درخواستى نمى‌كند.

٥. العلم لقاح المعرفة، و طول التجارب زيادة في العقل، و الشرف التقوى، و القنوع راحة الأبدان و من أحبّك نهاك و من ابغضك أغراك»؛[٢]

علم و دانش، نخستين درجه معرفت و شناخت است، زيادى تجربه افزايش خرد است و شرافت، تقواست و قناعت راحتى و آسايش بدن است، هركس دوستدار تو باشد تو را از انجام كار ناپسند بازمى‌دارد و آن‌كس كه با تو سر دشمنى داشته باشد، تو را به انجام كارهاى زشت و ناپسند وامى‌دارد.

٦. «من دلائل العالم انتقاده لحديثه و علمه بحقائق فنون النظر»؛[٣]

از جمله نشانه‌هاى دانشمند اين است كه سخن خويش را نقد مى‌كند و با نظريات گوناگون آشناست.

٧. «لو أن العالم كل ما قال أحسن و أصاب لأوشك أن يجنّ من العجب، و انما العالم من يكثر صوابه»؛

[١] . همان/ ٧٤٢ به نقل از اعلام الدين/ ٢٩٨، اين مضمون از امام على عليه السّلام نيز وارد شده است.

[٢] . موسوعة الكلمات الامام الحسين/ ٧٤٢ به نقل از حياة الامام الحسين ١/ ١٨١.

[٣] . موسوعة كلمات الامام الحسين/ ٧٤٢.