پيشوايان هدايت - حكيم، سيد منذر؛ مترجم عباس جلالي - الصفحة ١٩٩ - ٢ بوقلمون صفتى معاويه

كارى كه انجام مى‌دهد وى را تأييد كند، ولى تصميم خودم امروز قيام نيست، خداوند شما را مشمول رحمت خويش قرار دهد، تحركى انجام ندهيد و در خانه‌هايتان نهان بمانيد و تا معاويه زنده هست، از بدگمانى و ترديد بپرهيزيد.

٢. بوقلمون صفتى معاويه‌

زمام حكومت مسلمانان پس از رحلت نبى اكرم صلّى اللّه عليه و آله مدتى طولانى در دست مسئولانى بى‌كفايت قرار داشت كه اندك مراجعه‌اى به حوادث و رخدادهاى آن برهه مى‌تواند بيانگر اين واقعيت باشد، ولى معاويه از حيله و نيرنگ و زيركى فوق‌العاده‌اى برخوردار بود و با مهارتى سياسى ايفاى نقش مى‌كرد و در اين جهت كه زمام قدرت هم‌چنان در دستش باقى بماند به هر وسيله ممكن از جمله تظاهر به دين، متوسل مى‌شد تا بر فسادهاى اخلاقى و غيرانسانى خويش- كه به شهادت رساندن برجسته‌ترين شخصيت‌هاى مسلمان و فريب توده مردم در ابراز همسويى با عواطف و احساسات و باورهاى دينى آنان از جمله آنهاست- پوشش بنهد، با اين‌كه وى همواره نسبت به اسلام و نبى اكرم صلّى اللّه عليه و آله حقد و كينه مى‌ورزيد.[١]

معاويه (با روشى كه اتخاذ كرده بود) توانست بى‌آن‌كه خود را درگير جنگ و نبردى سازد، بسيارى از مخالفان خويش را از سر راه بردارد، بدين ترتيب، وى امام حسن عليه السّلام و سعد بن ابى وقاص،[٢] عبد الرحمان بن خالد،[٣] و پيش از او مالك اشتر را ترور كرده بود و اين شيوه خود را در سخن معروفش‌

[١] . شرح نهج البلاغه از ابن ابى الحديد ٢/ ٣٥٧.

[٢] . مقاتل الطالبيين/ ٢٩، مختصر تاريخ العرب/ ٦٢.

[٣] . التمدن الاسلامى، از جرجى بن زيدان ٤/ ٧١.