پيام قرآن - مكارم شيرازى، ناصر - الصفحة ١٦٢ - ٤- «ولايت به معنى دعا كردن براى تحقق امور مطلوب»

البته اين فقط يك ادعا نبود، بلكه او به گفته خود عمل كرد، زيرا در ادامه آيه مى‌خوانيم: فَلَمّا رَآهُ مُسْتَقِرّاً عِنْدَهُ قالَ هذا مِنْ فَضْلِ رَبّى‌ [١]: «و هنگامى كه (سليمان) آن (تخت) را نزد خود ثابت و پابرجا ديد گفت: «اين از فضل پروردگار من است،» (كه به‌بعضى از يارانم چنين توانايى داده است).

در اينجا بحث‌هاى فراوانى است:

نخست اينكه: آن كس كه علم كتاب نزد او بوده، كه بوده است؟ معروف و مشهور اين است كه وزير سليمان، آصَف بن بَرْخيا بوده كه گفته مى‌شود خواهر زاده او بوه است، و آصف طبق آنچه در روايات تفسير عياشى در پاسخ سؤال يحيى بن اكثم از امام على بن محمد بن النقى عليه السلام آمده، جانشين و وصى سليمان بود، و مقام نبوت داست، و سليمان با اين عمل مى‌خواست، موقعيت و مقام او را بر همگان آشنا سازد؛ و گر نه خودش توانايى اين كار را به طريق اولى داشت. [٢]

بعضى نيز احتمال داده‌اند كه اين شخص خود سليمان بوده‌ [٣] كه با ظاهر آيه بسيار ناسازگار است.

بعضى احتمال داده‌اند كه مردى از بنى اسرائيل بود، پيدا است كه اين تفسير منافاتى با تفسيرى كه مى‌گويد آصف بن برخيا بوده است، ندارد.

چرا كه او هم ظاهراً از بنى اسرائيل بود، به هر حال آن چه در اينجا مورد توجه ما است شخص نيست، هدف اين است كه يكى از اولياء اللَّه به واسطه داشتن علم كتاب، يا آگاهى براسم اعظم، و يا هر چيز ديگر، توانايى داشته است كه در جهان تكوين و عالم اسباب تصرف كند، و تخت ملكه سبا را از جنوب جزيرة العرب در يك‌

[١]. سوره نمل، آيه ٤٠.

[٢]. تفسير نور الثقلين، جلد ٤، صفحه ٩١، حديث ٧٧- در تفسير الدر المنثور نيز با صراحت اين معنا از ابن عباس و بعضى ديگر نقل شده كه گوينده اين سخن آصف بن برخيا بود كه نام ديگرش «تمليخا» است (الدرّ المنثور، جلد ٥، صفحه ١٠٩).

[٣]. الميزان، اين احتمال در جلد ١٥، صفحه ٣٦٣ نقل كرده و خرده گرفته است.