پيام قرآن - مكارم شيرازى، ناصر - الصفحة ١١٥ - ١- آگاهى كامل از كتاب اللّه و قرآن مجيد

است توجه داشته باشيد كه علم الكتاب به صورت مطلق آمده است؛ و شامل تمام علوم مربوط به كتاب الهى مى‌شود. بر خلاف آن چه در آيه ٤٠ سوره‌ «نمل» آمده:

قالَ الَّذى عِنْدَهُ عِلْمُ مِنَ الكِتابِ انَا آتيكَ بِه قَبْلَ انْ يَرْتَدَّ الَيْكَ طَرْفُكَ‌: « (امّا) كسى كه دانشى از كتاب (اسمانى) داشت گفت: من پيش از آن كه چشم بر هم زنى، آن را نزد تو خواهم آورد!».

به يقين كتاب اللَّه سرچشمه فياض علوم و دانش ها است؛ و آگاهى بر آن رهگشاى تمام امور است. جايى كه آصف بن برخياء وزير سليمان به خاطر آگاهى به بخشى از كتاب آسمانى قادر به انجام چنان كار مهمى باشد؛ و تخت ملكه سباء را در يك چشم بر هم زدن از جنوبى‌ترين بخش جزيرة العرب (يمن) به شمالى‌ترين بخش آن (شامات) مركز حكومت سليمان برساند، مسلماً كسى كه به تمام علم كتاب آگاه است. كارهايى بسيار مهم تر از آن مى‌تواند انجام دهد؛ اما چه كسى علم الكتاب نزد او است؟، قرآن تنها اشاره سربسته‌اى به آن دارد. بعضى گفته‌اند منظور خداوند است- بنابراين عطف جمله‌ مَنْ عِنْدَهُ عِلْمُ الْكِتابِ‌ عطف تفسيرى خواهد بود كه بر خلاف ظاهر كلام است-.

جمعى از مفسّران نيز گفته‌اند: منظور از آن دانشمندان اهل كتاب و افرادى هم چون سلمان و عبداللَّه بن سلام است كه نشانه‌هاى پيامبر صلى الله عليه و آله را در كتب آسمانى پيشين ديده بودند و گواه بر حقّانيت او مى‌شدند.

ولى بسيارى از مفسّران در كتب خود نقل كرده‌اند كه اين آيه اشاره به علىّ بن ابيطالب عليه السلام و ائمه هدى عليهم السلام است.

مفسّر معروف قرطبى در تفسير اين آيه از عبداللَّه بن عطا نقل مى‌كند كه به ابوجعفر بن على بن الحسين گفتم: مردم گمان مى‌كند الَّذى عِنْدَهُ عِلْمُ الكِتابِ‌ عبداللَّه بن سلام است، گفت: «انَّما ذلِكَ عَلِىُّ بنُ ابيطالبٍ رَضىَ اللَّهُ عَنْهُ» در او فقط، على بن ابيطالب است‌ «و كذلك قال محمد بن حنيفه»: «محمد بن حنيفه نيز همين‌