پيام قرآن - مكارم شيرازى، ناصر - الصفحة ٥٥ - آيه اولى الامر

رَدوُّهُ الَى الرَسُولِ وَ الى اولِى الامْرِ مِنْهُمْ لَعَلِمَهُ الَذينَ يَسْتَنْبِطُونَهُ مِنْهُمْ‌: «و هنگامى كه خبرى از پيروزى يا شكست به آنها برسد (بدون تحقيق) آن را شايع مى‌سازند، در حالى كه اگر آن رابه پيامبر صلى الله عليه و آله و پيشوايان- كه قدرت تشخيص كافى دارند- باز گردانند از ريشه‌هاى مسائل آگاه خواهند شد».

ولى با توجه به اينكه آيه مورد بحث درباره اطاعت بدون قيد و شرط است، و آيه ٨٣ سوره‌ «نساء» درباره سؤال و تحقيق است، دو مطلب مختلف را بيان مى‌كند و هرگز نمى‌توان هر دو را به يك معنى دانست، تحقيقى از عالم، مطلبى است و اطاعت بى‌قيد و شرط از اولى‌الامر مطلبى ديگر، دومى جز درباره معصومان تصور نمى‌شود، ولى اولى مفهومى گسترده دارد.

بعضى از مفسّران اهل سنت احتمال پنجمى در اينجا داده‌اند كه منظور از اولوالامر مجموع نمايندگان عموم قشرهاى مردم و حكام و زمامداران و علماء و صاحب منصبان در تمام شئون زندگى مردم هستند. و به تعبير ديگر منظور جماعت اهل حل و عقد است كه هر گاه آن‌ها بر چيزى اتفاق كنند اطاعت آن‌ها بى قيد و شرط واجب است (مشروط به اينكه آن‌ها از ما باشند چون‌ «منكم» در آيه شريفه چنين شرطى را ذكر كرده، و مخالفت با سنت رسول اكرم صلى الله عليه و آله ننمايند، و نيز در بحث‌هاى خود تحت فشار اجبار نباشند، و اتفاق نظر داشته باشند و آن مسأله از مسائل عامه باشد).

اين مجموعه در مسائلى كه نصى از طرف شارع مقدس در آن نرسيده است واجب الاطاعه‌اند و مى‌توان گفت مجموعه آنها معصوم هستند، و لذا امر به اطاعت آنها بى قيد و شرط از آنها شده است. [١]

به اين ترتيب نامبرده اولى‌الامر را مجموعه‌اى در علما و دانشمندان و اهل حل و

[١]. تفسير المنار، جلد ٥، صفحه ١٨١.