پيام قرآن - مكارم شيرازى، ناصر - الصفحة ٢٠٢ - چگونگى دلالت آيه ولايت بر مساله خلافت

جانشين من در ميان شما است، سخن او را بشنويد و فرمانش را اطاعت كنيد». [١]

آيا تعبير بالا در زمان حيات پيامبر صلى الله عليه و آله مشكلى ايجاد مى‌كند؟ مسلّماً نه، تعبير ولىّ در آيه مورد بحث نيز درست همين گونه است.

امّا ايرادهاى گروه دوم (بهانه جوئى‌ها) نيز متعدد است از جمله:

١- مى‌گويند: على عليه السلام چه زكات واجبى بر ذمّه داشت با اينكه چيزى از مال دنيا را براى خود فراهم نساخته بود؟ و اگر منظور صدقه مستحب است به آن زكات گفته نمى‌شود؟

پاسخ:

اولًا: اطلاق زكات بر زكات مستحب در قرآن مجيد فراوان است؛ چه اين كه در بسيارى از سوره‌هاى مكّى عنوان زكات آمده است كه منظور از آن زكات مستحب مى‌باشد؛ زيرا واجب شدن زكات، بعد از هجرت پيامبر صلى الله عليه و آله به مدينه بوده است.

آيات ٣ سوره‌ «نمل»، و ٣٩ سوره‌ «هود»، و ٤ سوره‌ «لقمان»، و ٧ سوره‌ «فصّلت» از جمله مواردى است كه كلمه زكات در آن آمده و با توجّه به مكّى بودن اين سوره‌ها منظور زكات مستحب است.

ثانياً: درست است على عليه السلام چيزى از مال دنيا براى خود نيندوخت ولى سهمى از غنائم جنگى نصيب او مى‌شد؛ و به يقين درآمد مختصرى از دسترنج خود نيز

[١]. اين حديث را بسيارى از دانشمندان اهل سنّت همچون ابن ابى جرير و ابن ابى حاتم ابن مردويه و ابونعيم و بيهقى و ثعلبى و طبرى نقل كرده‌اند و ابن اثير در جلد دوّم كتاب كامل اين سخن را آورده است هم‌چنين ابوالفداء در جلد اوّل تاريخش و گروهى ديگر (براى توضيح بيشتر در انتظار بحث‌هاى آينده باشيد).