شنيدم امام باقر(ع) در مورد مردى كه با زنى ازدواج موقت مى‌كند، فرمود: هرگاه با يكديگر شرطى نكرده باشند، از يكديگر ارث مى‌برند و همانا شرط پس از ازدواج است.

دسته سوم: رواياتى كه ميان صورتى كه توارث شرط شده و صورتى كه شرط نشده تفصيل داده است، مانند روايتى كه از امام رضا(ع) نقل شده كه مى‌فرمايد:

تزويج المتعة نكاح بميراث و نكاح بغير ميراث، ان اشترطت كان و إن لم يشترط لم يكن؛ (٣٤)

ازدواج موقت،(دو گونه است) ازدواج با ارث و ازدواج بدون ارث. هرگاه ارث شرط شده باشد، خواهد بود و اگر شرط نشده باشد، نخواهد بود.

بررسى اين روايات را در دو مرحله انجام مى‌دهيم كه در نتيجه نهايى، عكس يكديگر خواهند بود.

مرحله اول: بررسى روايات به حسب قواعد

روايات دسته اول، مخالف با قرآن است كه مشهور فقهاى اماميه آن را حمل بر تخصيص عموم قرآن كرده‌اند، چنانكه در بسيارى از موارد در تعارض قرآن با روايات اين گونه عمل مى‌شود. اما قبول ادعاى تخصيص در حالى كه آيات ارث در مقام بيان اسباب توارث است كه خداوند متكفل تبيين آن شده، بسيار مشكل است به ويژه در مورد زوجين كه قرآن صور مختلف آن را به تفصيل بيان كرده است. نفى تخصيص آيات نه به جهت انكار كبراى تخصيص كتاب به سنّت است، بلكه به جهت ديدگاهى صغروى و فهمى خاص در خصوص اين مورد است.

ظاهر روايات دسته دوم، توارث است، مگر در صورتى كه شرط عدم ارث شود. اين روايات در صورت ثبوت توارث، موافق با قرآن، ولى در صورت منتفى

(٣٤) وسائل الشيعه، ج٢٦، ص٢٣٠، باب ١٧ از ابواب ميراث الازواج ، ح٢.