تا اينجا، چهار وجه از وجوه جمع ميان روايات باب و اشكالاتى را كه بر آنها وارد شده است، بيان كرديم؛ اما وجوه ديگرى نيز وجود دارد كه در كتاب‌هايى مانند حدائق، رياض، مستند ، جواهر، مستمسك و مهذب الاحكام آمده است (٣٥) كه مى‌توان آنها را به وجوه پيش‌گفته بازگرداند و نقد آنها نيز از آنچه گفته شده مشخص مى‌شود.

فصل چهارم: بيان وجه مختار

وجه مختار در مسئله، نظر صاحب وسائل است مبنى بر وجوب افطار به صورت مطلق بر كسى كه پيش از زوال سفر كند و يا پس از زوال سفر كند و تبييت نيّت كرده باشد و وجوب روزه بر كسى كه پس از زوال سفر كند و تبييت نيّت نكرده است. (٣٦)

همان گونه كه در بحث‌هاى پيش مشخص شد، تنها دو گروه اخبار معتبر در اين مسئله، وجود دارد: گروه اول، روايات مستفيضى كه ميان پيش از زوال و پس از آن تفصيل قائل مى‌شوند و گروه دوم، رواياتى كه ميان تبييت و عدم آن تمايز مى‌گذارند. اين دو گروه، شماره‌هاى دوم و سوم از تقسيمات هفت گانه پيش‌گفته است.

در دو صورت تعارضى ميان اين دو گروه نيست: اول، سفر پيش از زوال همراه با تبييت نيّت ؛ دوم، سفر پس از زوال بدون تبييت نيّت ؛ زيرا هر دو گروه در حكم بر لزوم افطار در صورت نخست و لزوم روزه در صورت دوم، مشترك‌اند.

تعارض اين دو گروه در دو فرض است: اول، سفر پيش از زوال بدون تبييت نيّت ؛ دوم، سفر پس از زوال همراه با تبييت نيّت. در هر دو صورت، يك

(٣٥) الحدائق الناضرة في أحكام العترة الطاهرة، ج١٣، ص٤٠٦؛ رياض المسائل، ج ٥، ص ٤٨٩، مستند الشيعة في أحكام الشريعة، ج١٠، ص٣٦٢؛ جواهر الكلام في شرح شرائع الإسلام، ج١٧، ص ١٣٤؛ مستمسك العروة الوثقى، ج٨، ص٤١٣؛ مهذب الأحكام سبزوارى، ج١٠، ص٢١٧.
(٣٦) وسائل الشيعه، ج١٠، ص١٨٥ كه عنوان باب ٥ از ابواب من يصح منه الصوم چنين است : «باب اشتراط تبييت نية السفر بالليل او الخروج قبل الزوال و الّا لم يجز الافطار» و معناى اشتراط، يكى از دو امرى است كه در متن آورديم.