فقه اهل بيت از آغاز در برابر اجتهاد به معناى اوّل ـ اجتهاد رأى ـ موضع قاطعى اتخاذ كرد. از يك طرف تأكيد داشت كه اِعمال رأى و ترجيح شخصى، مجالى در تشريعات الهى ندارد و درك همه مصالح و مفاسد و ملاكات احكام، با عقل بشرى ممكن نيست؛ بلكه ناگزير بايد تشخيص آنها از جانب شارع مقدس صورت گيرد. احاديث مستفيضه‌اى در اين باره از ائمه اهل بيت(ع) به نقل از پيامبر اكرم(ص) آمده است كه رجوع به رأى را چه در احكام و چه در تفسير قرآن، حرام كرده است؛ «... من فعل ذلك فليتبوأ مقعده من النار» (٢٠) ، «اِنّ دين اللّه‌ لايصاب بالعقول» (٢١) ، «اِنّ السنّة اذا اقيست محق الدّين». (٢٢)

از ديگر سو، فقه اهل بيت به شدت به انكار كسانى برخاسته كه شريعت را متهم به نقص كرده يا قائل به تصويب در آراء مفتيان و قضات هستند؛ زيرا شريعت به صريح قرآن، كامل و تمام است: {اَلْيَوْمَ اَكْمَلْتُ لَكُمْ دِيْنَكُمْ} ...(٢٣) و بيان شرعى متبلور در كتاب و سنت به همه نيازهاى زندگى انسان در همه اعصار پاسخ مى‌دهد.

آيات و روايات بسيارى بر اين موضوع دلالت دارند، از جمله: {وَ نَزَّلْنا عَلَيْكَ الْكِتابَ تَبْياناً لِكُلِّ شَيْى} . (٢٤) و {ما فَرّطْنا فِى الْكِتاب مِنْ شَيْى} . (٢٥) امام صادق(ع) مى‌فرمايد:

انّ اللّه‌ تبارك و تعالى أنزل فى القرآن تبيان كل شيى‌ء حتى و اللّه‌ ما ترك

(٢٠) «[هركس در احكام شرع يا در تفسير قرآن، رأى خود را ملاك قرار دهد] براى خود جايگاهى در آتش فراهم كرده است.» من لايحضره الفقيه، ج٤، ص٣٦٤؛ عيون اخبار الرضا، ج١، ص٢١٢.
(٢١) «دين خدا با عقول انسان‌ها سنجيده نمى‌شود.» مستدرك، ج ١٧، ص٢٦٣، باب ٦ از صفات قاضى، حديث٢٥.
(٢٢) «هرگاه سنّت به قياس دچار گردد، دين نابود مى‌شود.» وسائل، ج ٢٩، ص ٣٥٣، باب ٤٤، ديات اعضا، حديث ١.
(٢٣) مائده:٣.
(٢٤) «و قرآن را بر تو فرو فرستاديم تا روشنگر هر چيزى باشد». نحل: ٨٩.
(٢٥) «در كتاب از هيچ چيز فروگزار نكرديم.» انعام :٣٨.