فقه اهل بیت علیهم السلام - فارسی - موسسه دائرة المعارف فقه اسلامی - الصفحة ١٧٩ - رسالة في جواز بيع الوقف شيخ محمد على بن ملا مهدى آرانى كاشانى

نظر شيخ مفيد

شيخ مفيد براى فروش وقف پنچ مورد را در كتاب مقنعه ياد آور شده است:

١ . وقف ويران شود وكسى در صدد تعمير آن نباشد.

٢ . وقف از حالت سود دهى خارج شود و هيچ منفعتى براى موقوفُ عليهم نداشته باشد.

٣ . در موقوفُ عليهم حالت اضطرارى به وجود آيد كه محتاج به ثمن آن وقف بشوند.

٤. فروش وقف براى موقوفُ عليهم اصلح باشد.

٥ . موقوفُ عليهم طورى شوند كه شرع مانع از كمك به آنها بشود (مثل اين كه كافر يا مرتد شوند).

شيخ مفيد هر يك از اين موارد پنج گانه را به طور مستقل مجوّز فروش وقف دانسته است. (١١)

نظر شيخ طوسى

مرحوم شيخ طوسى در كتاب هاى مختلف خويش چند گونه مسأله رامطرح كرده است:

الف) در كتاب مبسوط در دو مورد، فروش وقف را جايز دانسته:

١ . ترس از خرابى وقف.

٢. ترس از وقوع اختلاف بين موقوفُ عليهم. (١٢)

پس با شيخ مفيد در دو نكته مخالفت نموده:

١ . شيخ مفيد خراب شدن وقف را مطرح فرموده، در حالى كه شيخ طوسى فقط به ترس از خراب شدن بسنده كرده.

٢ . ترس از وقوع اختلاف بين موقوف عليهم را شرط دانسته كه شيخ مفيد اصلاً