فقه اهل بیت علیهم السلام - فارسی - موسسه دائرة المعارف فقه اسلامی - الصفحة ١١٧ - نگرشى به سه دايرة المعارف فقهى موسوعة جمال عبدالناصر فى الفقه الاسلامي، الموسوعة الفقهية الكويتية ، موسوعة الفقه الاسلامي طبقا لمذهب أهل بیت (ع) شيخ خالد غفورى
دائرة المعارف نويسى فقهى است كه از طريق شناسايى نقاط ضعف و قوت دائرة المعارفها امكان پذير است.
مقايسه و مقارنه را در ضمن چند محور بررسى مىكنيم:
نخست : فراگير بودن اصطلاحات
مجموع عناوين جلد نخست دائرة المعارف فقه اسلامى تا عنوان «آنيه» ٢٤ اصطلاح است، در حالى كه دائرة المعارف كويتى تا همين مقدار ١٩ و جمال عبدالناصر هشت عنوان دارد.
دوم: ضابطه انتخاب اصطلاح
انتخاب عنوان براى موضوع بحث، كار سادهاى نيست بلكه تابع قانون و معيار است. دقت و حساسيت انتخاب موضوع را مىتوان از ميان عناوينى كه در جلد اوّل آمده مشاهده نمود در حالى كه دائرة المعارف عبدالناصر و كويتى داراى عناوينى هستند كه براى قرارگرفتن بر تارك مطالب شايستگى ندارند؛ زيرا فاقد ويژگى عنوان بودن هستند. به عنوان نمونه لفظ «آل» (١) كه در هر دو موسوعه آمده خصوصيت فقهى ندارد و صرف آمدن آن در بحث «الوقف» يا«الوصية» شايستگى اختصاص يافتن براى عنوان موضوعى را پيدا نمىكند زيرا لفظى است مانند: «قوم» يا «بنو فلان». اما براى «آلالبيت» يا «آل محمد» شأن عنوانى قرارداده نشده و ترديدى براى شايستگى آن وجود ندارد زيرا داراى ريشه و منشأ قرآنى و حديثى و فقهى است. اضافه بر اين، اصطلاحى است كه ذهن مسلمانان با آن مأنوس و مألوف است.
همچنين در دائرة المعارف كويتى عنوان «آداب الخلاء» (٢) آمده، روشن است آدابى كه در فقه است بسيارند و شامل خيلى از ابواب فقه مىشوند، بنابراين چه خصوصيت و
(١) موسوعة جمال عبد الناصر ١: ٥٧ ــ ٦٤ . الموسوعة الكويتية ١ : ٩٧ ـ ١٠٧ .
(٢) موسوعة كويتيه ١: ٩٤.