فقه اهل بیت علیهم السلام - فارسی - موسسه دائرة المعارف فقه اسلامی - الصفحة ١٣٣ - بررسى فقهى حكم عده زنان بدون رحم آيت اللّه محمد مؤمن

قرؤ و تحل للرجال. (٦١)

از ايشان درباره زنى پرسيدم كه بدو خبر مردن همسرش رسيد و او پس از پايان عده، با مردى ديگر ازدواج كرد.

شوهر نخست او، پس از مدتى پيدا شد و از او جدا گرديد و شوهر دوم نيز چنين كرد. اين زن براى ازدواج با ديگرى چقدر عده نگهدارد؟

فرمود: سه قرء؛ چه، با آن مى‌توان از باردار نبودن رحم آگاه شد و آن گاه، ازدواج ديگرى با او حلال است.

زراره مى‌گويد: اين پرسش از آن روست كه گروهى چنين گفتند كه اين زن بايد دو عده نگهدارد؛ براى هر شوهرى يك عده جدا. امام باقر(ع) اين را نپذيرفته و فرموده است كه سه قرء عده نگه مى‌دارد و آن گاه مى‌تواند با ديگرى ازدواج كند.

دلالت اين روايت نزديك است به آنچه گذشت؛ چرا كه جدا شدن شوهر نخست، با طلاق بوده و اين زن عده طلاق نگه مى‌دارد. براى بسنده بودن سه قرء، آگاهى از باردار نبودن رحم آمده كه رساننده اين مطلب است كه راز و رمز عده، در زن طلاق گرفته، همان پى‌جويى از باردار نبودن است.

بدين سان، اگر از پيش بدانيم كه همين گونه است، لازم شمردن عده، وجهى نخواهد داشت. ولى با اين همه، حقيقت آن است كه روايت بر اين كه پى‌جويى از نبود آبستنى، علت عده طلاق باشد، دلالتى ندارد؛ چرا كه شايد اين، علت بسنده كردن به سه قرء نسبت به شوهر دوم باشد. افزون بر اين، در سند موسى بن بكر وجود دارد كه راستگويى او ثابت نگرديده است.

مى‌توان از روايت ديگرى نيز، در تاييد اين دسته روايات يارى جست و آن روايت اسحاق بن جرير است: