ترجمه و تفسير نهج البلاغه - علامه جعفری - الصفحة ٣١ - سوء استفاده از مذهب ، مربوط به خود مذهب نيست

مستىهاى متنوع قابل درك نيست ، تقليل فرما كه اين همه به ، سوزاندن خود و ديگران خوشحال نباشند .
براى تكميل اين مبحث ، بعد تطبيقى آنرا با گفته هايى از منتسكيو در نظر مى گيريم .
اين شخصيت پس از ترجيح معتقدات مذهبى مسيح مى گويد : « ليكن اين مذهب كه براى نزديك كردن مردم به يكديگر و توليد محبت در دلها از آسمان نازل شده ، مايل است مردم بعد از معتقدات مذهبى ، بهترين اصول و قوانين سياسى را داشته باشند كه در سايهء آن بتوانند به راحتى زندگى كنند » [١] فرق بين گفتهء منتسكيو و مكتب اسلام در اينست كه منتسكيو بهترين اصول و قوانين سياسى را عين مذهب نمى داند ، بلكه آنها را مورد ميل مذهب معرفى مى نمايد ، يعنى منتسكيو مى گويد : مذهب بدانجهت كه محبت انسانها را به يكديگر ، اصل اساسى ميداند ، ميل دارد كه مردم بعد از معتقدات مذهبى ، بهترين اصول و قوانين سياسى را داشته باشند . از اينجا معلوم مى شود كه باورهاى ساختگى بعضى از پيروان مسيحيت ، حتى در منتسكيو كه مرد علم و به اصطلاح بعضىها آزادمنش است ، تأثير خود را كرده است . در صورتى كه مكتب اسلام هيچ يك از پديده‌هاى زندگى آدمى را در ابعاد مختلفى كه دارد ، جدا از مذهب نمى داند . يعنى اسلام در هر يك از آنها حكمى مناسب دارد كه با عمل به آن ، حركت در حيات معقول رو به كمال امكان پذيرتر مى گردد .
سوء استفاده از مذهب ، مربوط به خود مذهب نيست بارها اين حقيقت را كه ، بشر از عاليترين وسيله بدترين هدف را مى تواند در نظر

[١] روح القوانين منتسكيو ترجمه آقاى على اكبر مهتدى ص ٦٧٧ بحث مربوط به مقايسهء مذاهب با يكديگر . بسيار مفصل است ولى ملاك در ترجيح هر يك از آنها بر ديگرى عبارت است از كميت و كيفيت تبعيت از دين اصلى ابراهيمى كه هر سه مذهب يهود و مسيحى و اسلام مدعى آن مى باشند .