ترجمه و تفسير نهج البلاغه - علامه جعفری - الصفحة ٢٦٠ - بيان و قلم نيكو و سازنده از مؤثرترين عوامل اصلاح و ارشاد جامعه است نه بىبند و بارى در بيان و قلم كه حقوق اساسى سه گانهء انسانها ( حق حيات و حق كرامت و حق آزادى معقول ) را پايمال بسازد
سؤال آرى قطعى است . بسيار خوب ، اگر چنين است ، موقعى كه يك فرد بر مبناى آزادى بيان و قلم سخنى يا سخنانى مى گويد كه موجب اهانت و تحقير ميليونها انسان مى گردد ، آيا آن ميليونها انسان داراى حقوق اساسى سه گانه ( حق حيات و حق كرامت و حق آزادى معقول ) نيستند موضوع دوم يا به عبارت ديگر علت دوم براى آزادى مطلق بيان و قلم كه لزوم استفادهء انسانها از واقعيات و حقايق جديد ميباشد ، با كمال متانت و مطلوبيتى كه دارد ، بايد اين شرط عقلى را در نظر گرفت كه سخنى كه بيان مى شود يا نوشته و منتشر مى گردد داراى محتواى مفيد باشد نه محتواى توهين و تحقير و دشنام و ناسزا براى ميليونها بشر حتى مجموع انسانها . بلكه بايد چنين گفت : اگر گوينده يا نويسنده حقيقتى را از روى علم و مستند به دلائل قطعى ابراز كرده است اگر چه موجب اهانت بر مردم باشد ، قابل اعتراض نيست ، زيرا حقيقتى كه از روى علم و مستند به دلائل قطعى در عرصهء معرفت بشرى نمودار مى گردد ، با اهميتترين ارزش را به ارمغان مى آورد و آن انسانهائى كه بجهت جهل و حماقت يا سودجوئى . از بروز آن حقيقت احساس ناراحتى مى كنند بايد خود را اصلاح نموده و حقيقتى را كه مكشوف شده است بپذيرند .
اما اگر فرض كرديم كه شخصى يا اشخاصى با تكيه به عنوان جالب « آزادى بيان و قلم » مطالبى بىاساس و حتى ضد واقعيات را براى سود مادى يا تحصيل شهرت در ميان جوامع يا بعنوان انجام وظيفهء كمك به مقاصد سياسى ماكياوليستها بيان مى كند و آنها را روى كاغذ مى آورد و منتشر مى سازد و حيثيت و كرامت و شرف و احترام انسانها را پايمال هوى و هوس خود مى نمايد ، اين انسانها براى احقاق حق كرامت خود به كدامين مقام بايد مراجعه كنند . در اينجا بسيار مناسب است اشاره به انتشار كتابى بنام آيات شيطانى نوشتهء سلمان رشدى مزدور جاهل داشته باشيم كه بدون اندك تحقيق و روش علمى بخيال خود با يك سبك رمانتيك ولى غير اصيل و تقليدى ، پيامبر اسلام بلكه همهء صاحبان اديان الهى را مورد مسخره قرار داد و بدين ترتيب نه تنها حق حيثيت و كرامت و شرف و احترام يك ميليارد مسلمان جهان را از ديدگاه مردم ناآگاه پايمال نمود ، بلكه در حقيقت همهء انسانهاى تكامل يافتهء الهى ( پيامبران ) و متدينان را اعم از يهود و مسيحيت و مسلمانان مورد اهانت و تحقير سخت قرار داد و متاسفانه مورد