ترجمه و تفسير نهج البلاغه - علامه جعفری - الصفحة ٢٠٤ - تلاش و تكاپوى شديد پيامبر اكرم صلى اللَّه عليه و آله و سلم در تعليم و تربيت انسانها و به فعليت رساندن استعدادهاى تكاملى خويشتن

( الأَرْضِ فَانْظُرُوا كَيْفَ كانَ عاقِبَةُ الْمُجْرِمِينَ . وَلا تَحْزَنْ عَلَيْهِمْ وَلا تَكُنْ فِي ضَيْقٍ مِمَّا يَمْكُرُونَ ) [١] ( و آنانكه كفر ورزيدند ، گفتند آيا پس از آنكه ما و پدران ما خاك شديم از آن خاك بيرون خواهيم آمد . براى ما و پدران ما پيش از اين ، همين وعده داده شده بود ، نيست اين مدعا مگر افسانه‌هاى گذشتگان . بآنان بگو در روى زمين به سير و تحقيق بپردازيد و بنگريد كه عاقبت كار گنهكاران بكجا رسيد . و براى آنان اندوهگين مباش و از مكرهاى آنان خود را در تنگناى قرار مده ) ٢ - ( وَلا يَحْزُنْكَ الَّذِينَ يُسارِعُونَ فِي الْكُفْرِ ) . . . [٢] ( و اندوهگين نسازد ترا كسانى كه براى كفر ورزيدن شتاب مى كنند ) نتيجهء اين تلاشها و تكاپوها بود كه به مقام بسيار والائى از پيشوائى مطلق براى مردمى كه تقوى مى ورزند نائل آمد و وسيلهء بينائى براى انسانهائى گشت كه راه هدايت را پيش گرفته‌اند ، همان گونه كه خداوند سبحان مقام امامت را به حضرت ابراهيم خليل پس از آنكه با تلاش و تحمل سختترين شدائد در بر آمدن از عهدهء آزمايشات سخت عنايت فرمود .
٧ ، ١٦ و منها - و لو تعلمون ما أعلم ممّا طوى عنكم غيبه . إذا لخرجتم إلى الصّعدات تبكون على أعمالكم و تلتدمون على أنفسكم ، و لتركتم أموالكم لا حارس لها و لا خالف عليها و لهمّت كلّ امرىء منكم نفسه لا يلتفت إلى غيرها ، و لكنّكم نسيتم ما ذكَّرتم و أمنتم ما حذّرتم فتاه عنكم رأيكم ، و تشتّت عليكم أمركم ( اگر مى دانستيد آنچه را كه من مى دانم و غيب آن از شما پوشيده است در آن

[١] النمل آيه ٦٧ تا ٧٠ و آيه آخر در النحل آيه ١٢٧
[٢] آل عمران آيه ١٧٦ و المائده آيه ٤١ و لقمان آيه ٢٣