ترجمه و تفسير نهج البلاغه - علامه جعفری - الصفحة ١١٠ - مورد سوم - دفتر ششم صفحهء ٤١٩

دنيا نمى توانست كوچكترين پاداشى براى كمترين كارهاى با عظمتى باشد كه امير المؤمنين عليه السلام در اين زندگانى ما بين « خود و شخصيت خود » ، « ما بين خود او و خدايش » « ما بين خود او و جهان هستى » ، « ما بين خود و نوع انسانى » انجام داده بود . آيا مى توان به مقام اعلاى خلوص رسيد بدون اين كه همهء تعلقات دنيا و امتيازات آن را از هدف بودن ساقط نمود يعنى على بن ابي طالب عليه السلام كه براى وصول به مقام والاى اخلاص ، از همهء مال و منال و مقامهاى دنيوى گذشته بود ، امكان داشت كه مقام اعتبارى و بىجان را هدف خود قرار بدهد و از آن مقام اخلاص تنزل كند آرى ، اميرى و خلافت و زمامدارى نمى تواند سد راه امير المؤمنين عليه السلام در جاذبهء كمال الهى بوده باشد . لذا - < شعر > ميرى او بينى اندر آن جهان فكرت پنهانيت گردد عيان < / شعر > مورد سوم - دفتر ششم صفحهء ٤١٩ .
مولوى داستان غدير خم را كه اسناد نقل آن از حد تواتر گذشته است ، در مثنوى و اين چنين توضيح مى دهد :
< شعر > زين سبب پيغمبر با اجتهاد نام خود و آن على مولا نهاد گفت هر كاو را منم مولا و دوست ابن عم من على مولاى اوست كيست مولى آنكه آزادت كند بند رقيت ز پايت بركند چون به آزادى نبوت هادى است مؤمنان را ز انبيا آزادى است اى گروه مؤمنان شادى كنيد همچون سرو و سوسن آزادى كنيد ليك مى گوييد هر دم شكر آب بى زبان چون گلستان خوشخضاب بىزبان گويند سرو و سبزه زار شكر آب و شكر عدل نوبهار حله‌ها پوشيده و دامن كشان مست و رقاص و خوش و عنبر فشان جزو جزو آبستن از شاه بهار جسمشان چون درج پر در ثمار مريمان بى شوى آبست از مسيح خامشان بى لاف و گفتارى فصيح < / شعر > مطالبى چند در اين ابيات وجود دارد كه بطور مختصر آنها را مطرح مى كنيم : مطلب يكم - مى گويد :
< شعر > « زين سبب پيغمبر با اجتهاد » < / شعر > منظور مولوى از اجتهاد در اينجا ، نبايد به معناى اصطلاحى آن در فقه و اصول باشد كه عبارتست از :