ترجمه و تفسير نهج البلاغه - علامه جعفری - الصفحة ٢٠٣ - تلاش و تكاپوى شديد پيامبر اكرم صلى اللَّه عليه و آله و سلم در تعليم و تربيت انسانها و به فعليت رساندن استعدادهاى تكاملى خويشتن

بهتر اين نبود كه وقتى كه داخل باغت شدى بگوئى : اينست آنچه خدا خواسته است [ مشيت او بوجود آورده است ] و هيچ قوه اى نيست مگر به سببيت خدا . ) در اين آيهء شريفه مى بينيم كه خداوند بوجود آمدن باغ بوسيلهء درختان و زراعت را به مشيت خداوندى نسبت مى دهد با اين كه قطعا صاحب باغ زحمتها كشيده و كوششها نموده و آن محل را بصورت باغ در آورده يا باغ بودن آن را ادامه داده است .
پس مى بينيم مشيت خداوندى بر اجراى قوانين هستى بر طبق اعمال اختيارى انسانها بجريان افتاده است .
( إِنَّ الله لا يَسْتَحْيِي أَنْ يَضْرِبَ مَثَلًا ما بَعُوضَةً فَما فَوْقَها فَأَمَّا الَّذِينَ آمَنُوا فَيَعْلَمُونَ أَنَّه الْحَقُّ مِنْ رَبِّهِمْ وَأَمَّا الَّذِينَ كَفَرُوا فَيَقُولُونَ ما ذا أَرادَ الله بِهذا مَثَلًا يُضِلُّ بِه كَثِيراً وَيَهْدِي بِه كَثِيراً وَما يُضِلُّ بِه إِلَّا الْفاسِقِينَ ) [١] ( خداوند از اين كه مثلى از مگس و بالاتر از آن [ را براى هدايت مردم ] بياورد ، شرم نمى كند . پس كسانى كه ايمان آورده‌اند مى دانند كه اين مثل حق از طرف پروردگار آنان مى باشد و اما كسانى كه كفر ورزيده‌اند مى گويند مقصود خدا از اين مثل چيست كه اشخاص فراوانى را گمراه و عدهء فراوانى را هدايت مى نمايد [ و خداوند متعال ] گمراه نمى كند مگر كسانى را كه [ باختيار خود ] منحرف ميشوند ) سه - غصه و اندوه فراوانى كه پيامبر اكرم صلى اللَّه عليه و آله و سلم بجهت مقاومت تبهكاران در برابر رسالت آن بزرگوار و عدم پذيرش عوامل رشد و كمال تحمل مى فرمودند . آيات مربوط به اين مسئله فراوان است . از آن جمله - ١ - * ( وَقالَ الَّذِينَ كَفَرُوا أَ إِذا كُنَّا تُراباً وَآباؤُنا أَ إِنَّا لَمُخْرَجُونَ . لَقَدْ وُعِدْنا هذا نَحْنُ وَآباؤُنا مِنْ قَبْلُ إِنْ هذا إِلَّا أَساطِيرُ الأَوَّلِينَ . قُلْ سِيرُوا فِي

[١] البقرة آيه ٢٦