ترجمه و تفسير نهج البلاغه - علامه جعفری - الصفحة ٢٦٩ - آيا نتيجهء عبادت بخود انسان مربوط مى شود يا بخدا

آيا نتيجهء عبادت بخود انسان مربوط مى شود يا بخدا در افكار عاميانه ، حتّى در ذهن بعضى از متفكَّران ، در معناى عبادت و نتيجهء آن ، يك اشتباه بزرگى وجود دارد كه موجب محروميّت خود و ديگران از عبادت مى شود .
اين اشتباه مركَّب از دو عنصر است : عنصر يكم - معناى عبادت . عنصر دوم - نتيجهء عبادت . اشتباه در معناى عبادت چنين است كه گمان مى برند عبادت عبارتست از مقدارى الفاظ و حركاتى معيّن كه با شرايطى خاصّ و در اوقات مشخّصى بايد انجام بگيرد . اينان فكر نمى كنند كه آيا اين كارهاى ناچيز مخصوصا در آن مواقع كه جنبهء حرفه اى يا اعتيادى ، يا ريائى بخود مى گيرند ، مى توانند هدف خلقت جهان هستى و انسان با آن همه اسرار و عظمتها بوده باشند چگونه مى توان تصوّر كرد كه بكار افتادن گردونهء هستى و ميليونها كهكشانها و كازارها و بوجود آمدن ميلياردها ميليارد حقايق و واقعيّات با يك نظم بهت انگيز و ظهور انسان بر روى زمين با آن همه ابعاد و استعدادها و تكاپوها و جريان لذائذ و آلام و ستم و جورهاى رقّت انگيز و دانش و بينش و خوشىها و عدالتها و آرمانها و هدفگيريهاى والا فقط و فقط براى اين بوده است كه عدّه اى معدود ، الفاظ و حركات و سكنات ناچيزى را انجام بدهند كه يك صدم انگيزه‌هاى آنان ، الهى واقعى نمى باشد عبادت كه در آيهء ( وَما خَلَقْتُ الْجِنَّ وَالإِنْسَ إِلَّا لِيَعْبُدُونِ ) ( من جنّ و انس را نيافريدم ، مگر اين كه مرا عبادت كنند ) بطور صريح هدف آفرينش جنّ و انس معرّفى شده است ، آگاهى و گرايش به كمال مطلق است كه صفت خداوندى است . اين آگاهى و گرايش مى تواند همهء روابط انسان را با همنوعان خود و با جهان و همهء گفتار و كردار و فعّاليّتهاى مغزى و روانى آدمى را معناى عبادت ببخشد . اين بيت زير را دقّت فرمائيد :
< شعر > چيست دين برخاستن از روى خاك تا كه آگه گردد از خود جان پاك < / شعر > اقبال لاهورى