ترجمه و تفسير نهج البلاغه - علامه جعفری - الصفحة ١٨٢ - دليل دوم - براى اثبات اين حقيقت كه بشر براى پيشرفت و تكامل ارزشى خود بطور مستمرّ قانونى حركتى انجام نداده است

فيزيولوژيك و بيولوژيك بوجود آمده است [ با بنظريّات تكامليّون باصطلاح امروز ] لذّت فعّاليّت غريزهء جنسى امروز اصيلتر و عالىتر از گذشتگان است ٢٦ - آيا مى توانيد اثبات كنيد كه انسان در مسير تكاملى خود به درك عاليترى در زيباييها از گذشتگان نائل گشته است يعنى آيا انسانهاى امروز از درك زيبائى سپهر لاجوردين با ستارگان زرّينش [ در زيباييهاى محسوس ] و از درك زيبائى وجدانهاى پاك و عالى [ در زيباييهاى معقول ] معناى عالىتر و لذّتى عالىتر دريافت مى كنند ٢٧ - در مسير تكامل خلَّاق وراثت رو به تباهى رفته و اختلالاتى مهمّ بوجود آمده است . آيا اين اختلالاتست كه دليل تكامل مى باشد براى بررسى اين مسئله رجوع شود به كتاب « هشت گناه بزرگ انسان متمدّن - كنراد لورنتس » ٢٨ - تكامل در مسير خود ، فلسفه و هدف زندگى را هم گم كرده است اين ديگر از آن دلائل بسيار روشن براى اثبات تكامل است كه نه داروين آنرا در خواب ديده بود و نه هربرت اسپنسر و نه اميل دوركيم و نه چرنيشنسكى و غيرهم .
امروزه تيراژ كتابها و مقالاتى كه در پوچى و بىهدفى زندگى با اشكال مختلف نوشته مى شود و مورد مطالعهء حتّى جوانانى كه در متن بهار زندگى بسر مى برند ، خيلى بالاتر از آن است كه كسى بگويد : بگذاريد يك عدّهء اندك از راه گم كرده‌ها هم با اين گونه كتابها و مقالات دلخوش باشند .
٢٩ - اضطراب شديد و نگرانى بىحدّ در بارهء آينده اى كه بشر در پيش دارد . ( مرض عمومى قرن بيستم ) آيا واقعا كرهء زمين با اين تاريخ و سابقه و با آن عظمت و با آن ميلياردها ساكنانش كه هر يك بالقوه بقول امير المؤمنين عليه السّلام كه فرمود : « و فيك انطوى العالم الأكبر »