ترجمه و تفسير نهج البلاغه - علامه جعفری - الصفحة ٣٢ - ٩ - خلقت آسمانها و زمين از حالت تراكم تا انبساط

است . در سوره ق آيهء ٦ چنين آمده است : ( أَ فَلَمْ يَنْظُرُوا إِلَى السَّماءِ فَوْقَهُمْ كَيْفَ بَنَيْناها ) ( آيا باسمان در بالاى خود ننگريسته‌اند كه بفهمند ما آنرا چگونه ساختيم ) ٨ - خلقت آسمانها شديدتر و بزرگتر از خلقت انسانها مى باشد .
( أَ أَنْتُمْ أَشَدُّ خَلْقاً أَمِ السَّماءُ بَناها ) [١] ( آيا خلقت شما شديدتر است يا خلقت آسمان كه آنرا بنا نهاده است ) ( لَخَلْقُ السَّماواتِ وَالأَرْضِ أَكْبَرُ مِنْ خَلْقِ النَّاسِ ) [٢] ( البتّة آفرينش آسمانها و زمين بزرگتر است از آفرينش مردم ) .
مسلَّم است كه مقصود از شدّت و بزرگى مفاهيم كمّى نيست ، يعنى مقصود اين نيست كه مثلا عرض انسان ٨٠ يا ٧٠ سانتيمتر و طول او يك متر و هشتاد سانتيمتر و وزن او مثلا ٨٠ كيلو گرام است در صورتى كه زمين و آسمان بقدرى بزرگتر و سنگينتر از كمّيّت مزبور است كه صحبت در مقايسه آن دو با يكديگر خنده آور است و همچنين منظور آن نيست كه مقاومت يك قطعه زمين مثلا يك قطعه آهن يا چدن از گوشت و استخوان انسان شديدتر است ، بلكه مقصود عظمت آسمانها و زمين در عرصهء عالم خلق است نه عالم امر كه روح آدمى مربوط به آن است و انسان با همين حقيقت امرى است كه شايستگى ( يا أَيَّتُهَا النَّفْسُ الْمُطْمَئِنَّةُ ارْجِعِي إِلى رَبِّكِ راضِيَةً مَرْضِيَّةً ) [٣] ( اى نفس و اصل بمقام اطمينان برگردد بسوى پروردگارت در حالى كه تو از او خشنود و او از تو راضى است )

[١] . النّازعات آيهء ٢٧ .
[٢] . غافر آيهء ٥٧ .
[٣] . الفجر آيهء ٢٨ .