ترجمه و تفسير نهج البلاغه - علامه جعفری - الصفحة ٢٥٤ - ٥ - تكاپو در مخاطرات بزرگ و آثار پسنديده

عواملى ديگر براى اعتلاى تمدّن اسلامى در سخنان امير المؤمنين عليه السّلام تذكَّر داده شده است . از آن جمله - شدّت بخشيدن به احساس انسان دوستى و محبّت و خدمت بانسانها ، مخصوصا آن گروه از مردم كه يا رابطهء خويشاوندى با انسان دارند و يا در يك محيط با همديگر زندگى مى نمايند ، مانند همسايه‌ها .
بعضى از راويان مى گويند : پيامبر اكرم صلَّى اللَّه عليه و آله در بارهء همسايگان بقدرى سفارش فرمود كه ما گمان كرديم : پيامبر ، همسايه‌ها را وارثان يكديگر قرار خواهد داد . و بمقتضاى : الأقربون أحقّ بالمعروف ( خويشاوندان به احسان و نيكوكارى شايسته ترند . ) و همچنين به مقتضاى آيهء « ٨ » از سورهء الممتحنه كه مى فرمايد : لا ينهاكم اللَّه عن الَّذين لم يقاتلوكم في الدّين و لم يخرجوكم من دياركم أن تبرّوهم و تقسطوا إليهم .
( خداوند شما را از نيكوكارى و عدالت در بارهء كسانى كه با شما نجنگيده‌اند و شما را از ديارتان آواره نكرده‌اند ، ممنوع نساخته است . ) و همچنين با نظر به فرمودهء امير المؤمنين عليه السّلام در فرمان مالك اشتر ) * و أشعر قلبك الرّحمة للرّعيّة و المحبّة لهم و اللَّطف بهم و لا تكوننّ عليهم سبعا ضاريا تغتنم أكلهم فإنّهم صنفان : إمّا أخ لك في الدّين ، أو نظير لك في الخلق . . .
( مالكا : رحمت و محبّت و لطف به مردم جامعه را بر دلت قابل دريافت نما و براى آنان درندهء خونخوار مباش كه خوردن آنان را غنيمت بدانى ، زيرا آنان بر دو صنفند : يا برادر دينى تواند يا در اصل خلقت نظير تو مى باشند كه همهء شما فرزندان آدم و حوّائيد . ) بمقتضاى همهء اين دلائل و ده‌ها دلائل ديگر ، احساس وحدت در هويّت