تفصيلى در بارهء خصلتهاى نيكو كه امير المؤمنين عليه السّلام آنها را مورد توصيه قرار داده‌اند :
٥ - تكاپو در مخاطرات بزرگ و آثار پسنديده - هيچ پيشرفت و تمدّنى كه از اصالت برخوردار بوده باشند ، بدون تكاپو ، و ورود در مخاطرات بزرگ و تلاش در دشواريها و گلاويز شدن با مشكلات تحصيل دانش و معرفت در بارهء طبيعت و بنى نوع انسانى بدست نمى آيد ، زيرا همواره ميان ما انسانها و هدفهائى كه از طبيعت يا انسانها بايد بدست بياوريم ، فاصله هائى كم و بيش از مشكلات و مسائل مبهم وجود دارد كه حتما بايد از آن فاصله‌ها عبور كنيم تا به امتيازات مطلوب برسيم [ چه در علم و چه در صنعت و غير ذلك ] لذا دست به مخاطره زدن براى وصول به آن هدفها ، ضرورت يك تمدّن اصيل انسانى است . [١] قرن سوم و چهارم تا نيمهء قرن پنجم هجرى شاهد شديدترين تكاپوهاى علمى و معرفتى در جوامع اسلامى مى باشد كه محصول آنها نه تنها نجات دادن دانش از سقوط قطعى بوده است ، بلكه پيش برد و گسترش و عميق ساختن دانشهاى متنوّع بوده است كه مورّخان علم چه در شرق و چه در غرب آنرا پذيرفته‌اند .

[١] . يك نكتهء بسيار ضرورى كه بايد در اين مبحث مورد توجّه قرار بگيرد ، اينست كه همهء جوامع بشرى در احساس ضرورت وصول به پيشرفتهاى مادّى مشتركند ، بهمين جهت همهء آنان در برداشتن فاصله‌ها ميان خود و اهدافى كه در سطوح طبيعت و مغزهاى انسانها دارند به تلاش و تكاپوى شديد مى پردازند . و چون آن جوامع كه جز اهداف مادّى و استفاده از آنها در راه تحصيل قدرت براى خويشتن آرمانى ديگر ندارند لذا آن جامعه اى كه مى خواهد از تمدّن اصيل انسانى ( نه مادّى محض ) برخوردار شود مجبور است در برداشتن فاصله‌ها ما بين خود و اهداف عالى كه در پيش دارد همواره حال سبقت داشته باشد و بدان جهت كه اين گونه جوامع داراى آرمان اعلاى انسانى بوده و در امتيازاتى كه در اين دنيا بدست مى آورند همه را مشترك مى دانند لذا سبقتگيرى اينان در وصول به امتيازات با برداشتن فاصله‌ها ، ضرر و آسيبى از اينان به ديگران نمى رسد .