ترجمه و تفسير نهج البلاغه - علامه جعفری - الصفحة ٢٢٤ - معانى سنّت در آيات قرآنى و نهج البلاغه

معانى سنّت در آيات قرآنى و نهج البلاغه سنّت بمعناى طريق و اصل و قانون و به معانى متعدّد ، در قرآن و نهج البلاغه آمده است .
با نظر به آن آيات قرآنى و جملاتى از نهج البلاغه شامل كلمهء سنّت و سنن [ كه جمع آنست ] توجّه و آموزش و تجربه اندوزى از سنّتهاى تاريخ امرى است لازم و بدون كوشش در اين مسير ، نه تنها شناسائى ما در بارهء سرگذشت بشرى و طرق و اصول و قوانين حاكمه در تاريخ ناقص خواهد بود ، بلكه از يك جهت بايد گفت : بدون كوشش مزبور ، معارف ما در بارهء هويّت انسان و مختصّات موقّت و پايدار و مفيد و مضرّ ، بقدرى ناچيز خواهد بود كه شايستگى توجّه و اعتناء را از دست خواهد داد .
بهر حال ، بر خلاف سطح بينان و مردم كم اطَّلاع كه گمان مى كنند اسلام به تاريخ و سرگذشت بشرى توجّهى ندارد ، با در نظر گرفتن قصّه‌هاى فراوانى كه خداوند متعال در قرآن براى شناساندن انسان در دو منطقهء ( انسان آن چنانكه هست ) و ( انسان آن چنانكه بايد ) تذكَّر داده و مخصوصا با در نظر داشتن تذكَّر فراوان در انواع سنّتهائى كه در تاريخ مورد پيروى بوده يا مى بايست مورد پيروى و تبعيّت قرار بگيرد ، بطلان گمان آن مردم بىاطَّلاع يا غرضورز با كمال وضوح اثبات مى شود [١] . ما اكنون مى پردازيم به بيان انواع سنّتها كه در قرآن و نهج البلاغه آمده است :

[١] . در قرآن مجيد در مواردى متعدّد ، خداوند متعال دستور به سير روى زمين و مطالعه و تحقيق در سرگذشت انسانها در امتداد تاريخ صادر فرموده است . از آن جمله در سورهء الحجّ آيه ٤٦ است كه در متن همين صفحه ديديم و مضمون اين دستور سازنده در موارد زير آمده است : يوسف آيهء ١٠٩ ، الرّوم آيهء ٩ ، فاطر آيهء ٤٤ ، غافر آيهء ٢١ ، و آيهء ٨٢ ، محمّد ( ص ) آيه ١٠ ، آلعمران آيهء ١٣٧ ، الأنعام آيهء ١١ ، النّحل آيهء ٣٦ ، النّمل آيهء ٦٩ ، العنكبوت آيهء ٢٠ ، الرّوم آيهء ٤٢ .