ترجمه و تفسير نهج البلاغه - علامه جعفری - الصفحة ١٨٥ - دليل دوم - براى اثبات اين حقيقت كه بشر براى پيشرفت و تكامل ارزشى خود بطور مستمرّ قانونى حركتى انجام نداده است
بهر حال ، با اين كه اين انسان تكامل يافته صفحات كتابهاى ادبى و اخلاقى و حتّى كتب مذهبىاش كه در تفسير و توضيح كتب آسمانى خود برشتهء تحرير در آورده است ، پر از دستور به محبّت ورزيدن است و بالاتر از اين ، با اين كه همهء كتابهاى آسمانى اين تكامل يافته محبّت به بنى نوع انسانى را با اشكال گوناگون توصيه نموده و حتّى در مواردى فراوان محبّت بانسان را محبّت به خدا معرّفى كردهاند ، با اين حال ، انسان پر مدّعا دست از سوداگرى خود برنداشته و اين نعمت الهى را در مجراى داد و ستد قرار داده است ، در صورتى كه داد و ستد كه بمقتضاى خود طبيعى آدمى با عوامل جبرى خواه ناخواه بايد انجام بگيرد ، نه ارزشى دارد و نه نيازى به توصيه و نه كسانى كه محبّت را بر مبناى سوداگرى ابراز مى كنند ، شايستهء تمجيد و تحسين مى باشند .
٣٥ - ناتوانى شديد گردانندگان جوامع [ و به اصطلاح متصدّيان مديريّت جوامع كه سياستمداران و زمامداران نيز ناميده مى شوند ] از عمل به تعهّدات و قولهايى كه براى بدست آوردن پست و مقام بالا به مردم مى دهند و چنان آينده اى براى جامعه تصوير كرده و وعده مى دهند كه مردم بينوا و ساده لوحان خوشباور و خوشبين ، با تصدّى وعده دهنده بچنان آينده ، خود را در بهشت برين مى بينند و تأسّف مى خورند كه چرا گذشتگان مردند و باين فردوس برين كه زمامدار ما مى خواهد براى ما ايجاد كند وارد نشدند معمولا كوشش مى شود يا ادّعا بر اين بوده است كه زمامداران و گردانندگان از برگزيدگان جامعه مى باشند اگر حال برگزيدگان جامعهء بشرى اين دغل و دروغ باشد ، وضعيّت پيروان و انسانهاى معمولى روشن مى شود يكى از دوستان مى گفت : پسرم پس از امتحان رياضى موقعى كه مى توانست از دبير پاسخ بگيرد كه نمرههاى بچّههاى كلاس ما چگونه بود ، پرسيده بود كه جناب آقاى دبير محترم ، لطفا بفرمائيد : وضع بچّههاى كلاس ما در امتحان رياضى چگونه بود ، دبير گفته بود : فرزندم ، برو فكرت را ناراحت مكن ، شاگرد اوّل كلاس ( ٣ ) گرفته است يعنى تكليف شماها