ترجمه و تفسير نهج البلاغه - علامه جعفری - الصفحة ١٤٦ - توضيحى در رابطهء موجودات و رويدادهاى تاريخ بشرى با انسان

( وَلَوْ لا دَفْعُ الله النَّاسَ بَعْضَهُمْ بِبَعْضٍ لَفَسَدَتِ الأَرْضُ ) [١] ( اگر خداوند بعضى از مردم را بوسيلهء مردم ديگر دفع نمى كرد زمين فاسد مى گشت . ) ( وَما أَهْلَكْنا مِنْ قَرْيَةٍ إِلَّا وَلَها كِتابٌ مَعْلُومٌ ) [٢] ( و ما هيچ آبادى را هلاك نكرديم مگر اين كه براى آن كتابى معلوم بود . ) توضيحى در رابطهء موجودات و رويدادهاى تاريخ بشرى با انسان چنانكه در مبحث گذشته بيان نموديم خداوند سبحان خالق جميع موجودات و حركات و روابط و رويدادها در همهء سطوح و ابعاد هستى است و هيچ احدى توانائى شركت در خالقيّت و فيض بخشى خداوندى نمى تواند داشته باشد . در اين مورد طبيعى است اين مسئله پيش بيايد كه پس انسان در بوجود آوردن شئون زندگى و تشكيل تاريخش چكاره است آيا انسان در اين صحنهء هستى كارى انجام مى دهد يا نقش او فقط نقش وسيله و آلت است اين مسئله بطور اجمال در مبحث گذشته مطرح شده و نظريّهء اسلام را در اين باره متذكَّر شده‌ايم .
در اين مبحث بعضى از آيات مربوط به استناد كارهاى آگاهانه و اختيارى بشر به خود را مى آوريم : ١ - ( ذلِكَ بِأَنَّ الله لَمْ يَكُ مُغَيِّراً نِعْمَةً أَنْعَمَها عَلى قَوْمٍ حَتَّى يُغَيِّرُوا ما بِأَنْفُسِهِمْ ) [٣] ( اين ، براى آنست كه خداوند نعمتى را كه به قومى عطا فرمايد آنرا تغيير نمى دهد مگر اين كه وضع خودشان را تغيير بدهند . )

[١] . البقرة آيهء ٢٥١ .
[٢] . الحجر آيهء ٤ .
[٣] . الانفال آيهء ٥٣ .