ترجمه و تفسير نهج البلاغه - علامه جعفری - الصفحة ١٣٤ - ١٦ - موقعيّت يكم براى تعيين عامل كيفيّت حيات ، ماهيّت و مختصّات خود انسان است

اينها يك عدّه رؤياها و نمودهاى طبيعى هستند كه ناشى از علل ضرورى حيات انسانها در تاريخ مى باشند . اصل فعّاليّتهاى اقتصادى و قوانين و تعهّدات حقوقى و اجراى سياستهاى لازم همه و همه ناشى از عوامل ضرورى تشكَّل اجزاء و عناصر تاريخ بوده و مى باشد . نكته اى را كه بايد در اين قسم از عوامل مورد توجّه قرار بدهيم ، اينست كه عوامل ضرورى بوجود آمدن اجزاء و عناصر تشكيل دهندهء تاريخ نمى توانند بازگو كنندهء كيفيّت تاريخ و نمودها و اجزاء و عناصر آن بوده باشند زيرا نشستن در يك مسكن كه ضرورى حيات است ، نمى تواند چگونگى حيات را مثلا خوشبينى يا هنرگرائى يا انتخاب عقيدهء خاصّ اقتصادى ، سياسى ، حقوقى ، فلسفى ، و فرهنگى و غير ذلك را تعيين نمايد . همچنين خوراك و پوشاك و آشاميدنىها و ديگر عوامل تنظيم معيشت مادّى . ما بايد براى توضيح عامل تعيين كنندهء چگونگى حيات ( نوع دوم ) انسان را در دو موقعيّت عمده مطرح نمائيم :
١٦ - موقعيّت يكم براى تعيين عامل كيفيّت حيات ، ماهيّت و مختصّات خود انسان است اساسىترين عامل تعيين كنندهء كيفيّت حيات يك انسان با نظر به ماهيّت و مختصّات او ، عبارتست از من ايده آل ( من مطلوب ) او كه در اين زندگانى آنرا ساخته و محور همهء شئون حياتى خود تلقّى نموده است . اگر من مطلوب يك انسان علاقمند و عاشق ثروت مال دنيا باشد ، قطعى است كه چنين انسانى بهر كس و بهر چيزى بنگرد و با هر كس و هر چيزى ارتباط برقرار كند ، بر مبناى ثروت و مال دنيا خواهد بود . تابلوى هنرى بسيار زيبا براى او از اين جهت جالب است كه اگر آنرا مثلا به هزار تومان خريده است مى تواند به دو هزار تومان بفروشد ، كتاب خطَّى را كه در مفيدترين و و ضرورىترين موضوعات علمى نوشته شده است ، بايد با كمال دقّت و علاقه