فصول الحکمة؛ شرح فارسی بر منظومه(مبحث الهیات) - ذهنی تهرانی، سید محمد جواد - الصفحة ٦٥٦ - بيان گفتار پيش

واو: عاطفه.

ذا: اسم اشاره، مفعول مقدّم براى « اتّخذ » .

الكعبى: فاعل مقدّم براى « اتّخذ » و اين جمله فعليّه عطف است بر جمله‌

اسميّه مصراع قبل و مى‌توان آن را اسميّه تقدير نمود و « ذا » را مبتداء

و جمله « الكعبى اتّخذ» را خبرش و اين تقدير از جهتى انسب است‌

و آن مشابهت جملتين است در اسميّه بودن.

واو: عاطفه.

قيل: فعل مجهول.

علم ربّنا: مضاف و مضاف اليه، خبر براى مبتداء محذوف و جمله اسميّه‌

نائب فاعل « قيل » .

بالاصلح: جارّ و مجرور، متعلّق به « علم » .

واو: عاطفه.

الاشعرى: مبتداء و خبرش « النّاف للمرجّح» است.

واو: عاطفه.

عندنا: مضاف و مضاف اليه، متعلّق باستقرّ.

الحدوث: مبتداء و خبرش « ذاتى » است.

واو: حاليه.

لا: نفى جنس و « شيى‌ء » اسمش و « جاء » خبرش مى‌باشد.

من الذّاتى: جارّ و مجرور، متعلّق باستقرّ، صفت براى « شيى‌ء » .

معلّلا: حالست از فاعل « جاء » .

ترجمه: مرجّح براى حدوث عالم در وقتى دون وقت ديگر همانا نفس وقت است‌

چ ه آنكه قبل از وقت، وقت ديگرى نتوان فرض نمود و اين قول را كعبى اختيار نموده‌

است. و بعضى مرجّح را علم حضرت حقتعالى بامر اصلح دانسته‌اند. و اشعرى‌

اساسا مرجّح را نفى و انكار نموده. و از نظر ما حدوث ذاتى عالم است و ذاتيّات‌

علّت نمى‌خواهند.