فصول الحکمة؛ شرح فارسی بر منظومه(مبحث الهیات) - ذهنی تهرانی، سید محمد جواد - الصفحة ٦٣١ - فصل تعريف و تقسيم قدم و حدوث

امّا عرضى: مقصود از سلسله عرضيّه آنست كه بين سلاسل و مراتب ترتّبى‌

نبوده بطورى كه مرتبه قبلى علّت و مرحله بعدى معلول باشد بلكه تمام از اين حيث‌

در يك خطّ افقى قرار دارند و اين نحو از سلسله در دو مورد متحقّق است:

١- مرتبه ارباب الانواع و مثل افلاطونيّه كه از عالم جبروت ميباشند و در

اينجا اين قسم مقصود نيست.

٢- مرتبه عالم اجسام طبيعى كه تمام در عرض و در يك خط هستند

زيرا بين اجسام ترتّب علّى و معلولى نباشد بلكه تمام معلول علّت سوّمى هستند.

شرح عربى: الثّالثة: انّ العدم فى احكامه تابع للوجود مثل وحدته و كثرته و ثباته و

سيلانه و وعائه فمنه زمانىّ و منه دهرىّ و منه سرمدىّ و انّ راسم‌

الاعدام فى الذهان فقد كلّ مرتبة من الوجود للأخرى فى الموجودات‌

العرضيّة و فقد كلّ وجود دان للوجود العالى فى الموجودات الطّوليّة.

ترجمه:

مقدّمه سوّم‌

عدم در احكامش همچون وحدت و كثرت و ثبات و سيلان و وعاء تابع‌

وجود است از اينرو برخى از اقسام آن زمانى و بعضى دهرى و پ اره‌اى سرمدى‌

هستند و راسم و معرّف اعدام در اذهان فقدن هر مرتبه‌اى از وجود نسبت بمرتبه‌

ديگر از آن در موجودات عرضيّه مى‌باشد و فقدان هر وجود دانى است نسبت بوجود

عالى در موجودات طوليّه.

شرح فارسى:

توضيح‌

عدم در تمام احكام تابع وجود است پ س همانطورى كه در وجود صحبت‌

از وحدت و كثرت، ثبات و سيلان، ظرف و وعاء مى‌نمائيم در عدم نيز همين‌

احكام را متعرّض شده ولى بتبع از وجود لذا ميگوئيم عدم داراى اقسامى است‌

مانند عدم زمانى و عدم دهرى و عدم سرمدى و نيز بايد گ فت اگر عدم را بخواهيم‌

تعريف و ترسيم كنيم يا در وجودات عرضيّه است يا طوليّه اگر عدم موجودات‌