فصول الحکمة؛ شرح فارسی بر منظومه(مبحث الهیات) - ذهنی تهرانی، سید محمد جواد - الصفحة ٥٩٧ - كلام صاحب اسفار

جواب‌

اين سبق و لحوق وجوب نسبت به وجود در اعتبار و لحاظ عقل است كه‌

وقتى اينمعانى را ملاحظه مى‌كند چ نين اعتبارى براى آنها قائل شده و حكم به‌

ترتيب بين آنها مى‌كند از اينرو معناى اينكلام كه حضرات گ فته‌اند:

الشّيى‌ء ما لم يجب لم يوجد اينستكه:

الشّيى‌ء ما لم ينسدّ جميع انحاء عدمه لم يحكم الفعل بوجوده.

پ س در نتيجه بايد گ فت:

ممكن به دو ضرورت محفوف و پ ي چ يده مى‌باشد، ضرورت سابق و

ضرورت لا حق.

شرح فارسى:

توضيح‌

وجوب سابق و لا حق در ممكنات‌

تمام ممكنات بدون استثناء داراى دو وجوب (ضرورت) هستند:

١- وجوب سابق.

٢- وجوب لا حق.

شرح وجوب سابق گ ذشت.

و اينك تفصيل قسم دوّم:

مقصود از وجوب لا حق اينست كه بعد از اينكه ممكنى را حادث و در

خارج موجود ملاحظه كرديم مى‌گوئيم اين ممكن موجود، موجود است و از اين‌

بضرورت بشرط محمول تعبير مى‌كنند و همانطورى كه براى قسم اوّل برهان آورده و

آنرا مبرهن نموده‌اند براى اين قسم نيز دليل آورده و آنرا مدلّل ساخته‌اند.

كلام صاحب اسفار

صدر المتألّهين در اسفار « ج ١ فصل ١٦ » مى‌فرمايد:

هر ممكنى به دو وجوب و دو امتناع محفوف و پ ي چ يده است و وجوبى كه‌