فصول الحکمة؛ شرح فارسی بر منظومه(مبحث الهیات) - ذهنی تهرانی، سید محمد جواد - الصفحة ٩٥٨ - تقسيم ديگر

هيچگونه تغييرى در مقدّمتين بوجود نيامده.

ز: مادّه منظّمى كه بعد از عروض عارض تغيير وصفى يا احيانا ذاتى پ يدا

كند همچون انضمام چ ند دوا با هم كه موجب حصول صورت معجونى مى‌شود با

تغيير ادويه منضمّه زيرا تا مفردات معجون استحاله پ يدا نكنند معجون مقصود حاصل‌

نشود.

تقسيم ديگر

مادّه باعتبار صورت حالّه در آن نيز بدو قسم تقسيم مى‌شود:

١- آنكه صورت واحدى بر آن حلول كند همچون مادّه افلاك كه هر

فلكى داراى يك هيولا و يك صورت بيش نيست و البتّه همانطوريكه مرحوم‌

مصنّف در شرح آورده اين مثال مبنى است بر اينكه افلاك در نوع با هم مختلف بوده‌

بطورى كه بتعداد افلاك انواع و از هر نوعى يك فرد از فلك بيشتر نباشد.

٢- آنكه بر مادّه واحد صور متعدّده‌اى حلول كند همچون عروض صورت‌

خمرى و خلّى (سركه) بر عصير و آب انگور كه از صورتى بصورت ديگر استحاله و

انقلاب پ يدا مى‌كند.

قسم دوّم خود نيز بر دو قسم است:

ح: آنكه صور متعدّد متناهى و محصور باشند مثل مثال مزبور.

ط: آنكه صور متعدّده حالّه بر مادّه واحد غير متناهى باشند مانند ماده اوّلى‌

نسبت بعروض صور غير متناهيه و در حكمت گ اهى از آن بمادّة الموادّ يا هيولاى‌

عالم نيز نام برده‌اند و در بعضى از مسفورات در شرح آن چ نين آمده:

هيولاى عالم امرى را گ ويند كه در تمام موجودات جهان يكسان است و

مورد صور متعاقبه واقع مى‌شود و با زوال و حصول صورتى ديگر باقى مى‌ماند.

متن: « ٣٠٧، ٣٠٦، ٣٠٥ »