فصول الحکمة؛ شرح فارسی بر منظومه(مبحث الهیات) - ذهنی تهرانی، سید محمد جواد - الصفحة ٨٠٩ - فرق بين تميز و تشخص و نسبت بين آنها

ولى در عين حال فى نفسه داراى تشخّص مى‌باشد و از ناحيه همين امر كه تميز

صفت اضافى است و تشخّص صفت فى نفسه مى‌باشد افتراق و جدائى را براى تميز

از تشخّص انتخاب نموده‌اند.

شرح فارسى:

توضيح‌

فرق بين تميز و تشخّص و نسبت بين آنها

تميز عبارتست از جدا شدن چ يزى از چ يز ديگر و بين آن و تشخّص عموم و

خصوص من وجه است:

امّا مادّه اجتماع: اگر دو فرد با هم در جهتى عام مشترك باشند و از حيثى‌

از هم جدا همچون زيد و عمرو كه با هم در انسانيّت شريك ولى از حيث بعضى‌

عوارض چ ون طول قامت و كوتاهى آن از هم متفرّق هستند پ س باعتبار اينكه شخص‌

هستند و نوع نمى‌باشند تشخّص محقّق است و بلحاظ اينكه با هم مشارك هستند و

خصوصيّت هر كدام سبب تميز آنها از ديگرى شده تميّز نيز وجود دارد.

مادّه افتراق تميز: مثل ضميمه كردن كلّى را بكلّى ديگر كه از انضمام آنها

فى الجمله ميزى حاصل شود چ ون ضميمه ضاحك به انسان كه نسبت به انسان غير

ضاحك ميز و افتراق حاصل است و از اين مثال مى‌توان كشف كرد كه مادّه افتراق‌

تميز هر جزئى اضافى است كه از ملاحظه قيدى با كلّى خصوصيّت اجمالى حاصل‌

شده باشد.

مادّه افتراق تشخّص: هر فرد و شخصى كه اعتبار مشاركتش با غير نشود در

آن تشخّص هست بدون تميز.

متن: « ٢١٤، ٢١٣ »