فصول الحکمة؛ شرح فارسی بر منظومه(مبحث الهیات) - ذهنی تهرانی، سید محمد جواد - الصفحة ٧٥٠ - وجود بالعرض در كلى طبيعى

مى‌باشد.

قوله: و لمّا ذكرنا انّ الشّخص الخ: لمّا شرطيّه و جوابش اشرنا الى ان الوساطة

است.

قوله: و كانت على انحاء: حاصل تقسيم كه مرحوم مصنّف براى واسطه در

عروض در اينجا نموده است سه مى‌باشد.

١- آنكه صحّت سلب عارض از ذى الواسطه واضح و آشكار باشد

چ نان چ ه در هر جائى كه وجود واسطه از ذى الواسطه بالعيان ممتاز باشد اينطور است‌

همچون سفينه و جالس آن.

٢- آنكه صحّت سلب عارض از ذى الواسطه خفى باشد و آن در هر

جائى است كه واسطه از ذى الواسطه وجودا امتياز بارزى نداشته باشد مانند

« بياض و جسم ابيض» كه وجود بياض يعنى وجود جسم است فلذا اشاره به جسم‌

اشاره ببياض نيز هست.

٣- آنكه صحّت سلب عارض از ذى الواسطه در كمال خفا باشد و آن در

هر جائى است كه واسطه با ذى الواسطه در وجود متّحد باشد بطورى كه در خارج‌

به هيچ وجهى از هم ممتاز نباشند مانند جنس و فصل كه تحصّل جنس در خارج‌

بواسطه فصل است و در اين ظرف هيچگونه ميزى بين اين دو نيست.

قوله: لا سيّما فى البسائط: مراد بسائط خارجى است نظير اعراض كه در خارج‌

اجزاء صورى و مادّى نداشته و اتّحاد جنس با فصل در اين سنخ از وجودات اشدّ و

اكد است.

قوله: و كلّ مبهم فى معيّنه: زيرا وجود مبهم همان وجود معيّن است فقط

باجمال و تفصيل از هم تمايز پ يدا مى‌كنند و الّا با قطع نظر از اين جهت وجود

منهاضى از يكديگر ندارند.

قوله: من هذا القبيل: يعنى قسم سوّم از اقسام واسطه در عروض.

قوله: بالنّظر الدقيق البرهانى: يعنى بدقّت عقل و تعمّل ذهن در مجعول اصلى‌

كشف مى‌شود كه موجود حقيقتا وصف وجود است بطورى كه در واقع ماهيّت‌