فصول الحکمة؛ شرح فارسی بر منظومه(مبحث الهیات) - ذهنی تهرانی، سید محمد جواد - الصفحة ٦٢٢ - فصل تعريف و تقسيم قدم و حدوث

حدوث ذاتى، عبارتست از مسبوق بودن وجود شيى‌ء به ليسيّت ذاتى يا

مسبوق بودنش به عدم مجامع.

و ليسيّت ذاتى و عدم مجامع همان امكانى هستند كه لازمه ماهيّت‌

مى‌باشند يعنى لا اقتضاء براى وجود و عدم چ نان چ ه شيخ فرموده:

ممكن آنست كه بملاحظه ذاتش ليس و نيستى بوده و باعتبار علّت و

مؤثّرش ايس و هستى مى‌باشد.

چ نان چ ه مسبوق بودن وجود به « ليس واقع» يعنى عدم مقابل كه بآن عدم‌

زمانى و عدم منقطع و منصرم نيز مى‌گويند عبارتست از حدوث زمانى يعنى حدوثى‌

كه استحقاق آن دارد كه نعت و صفتش را « زمانى » قرار داد.

شرح فارسى:

توضيح‌

حدوث ذاتى‌

براى آن دو تعريف ذكر شده است:

فصول الحكمة، شرح فارسى بر منظومه (مبحث الهيات) ؛ ج‌٢ ؛ ص٦٢٢

وجودى است كه مسبوق به ليسيّت ذاتى باشد.

٢- وجودى است كه مسبوق به عدم مجامع باشد.

و مقصود از ليسيّت ذات يا عدم مجامع امكان ذاتى است كه در تفسير آن‌

گ فته‌اند عبارتست از لا اقتضاء بودن ذات نسبت بهر كدام از وجود و عدم چ نان چ ه‌

ابن سينا فرموده:

ممكن آنست كه ذاتش با قطع نظر از علّت ليس محض بوده و با لحاظ آن‌

ايس و وجود باشد.

حدوث زمانى‌

آنست كه وجود مسبوق باشد بعدم مقابل وجود و اين قسم از عدم را (عدم‌

مقابل) و عدم واقعى و زمانى نيز گ ويند.

و بعضى از اهل دانش گ فته است: