فصول الحکمة؛ شرح فارسی بر منظومه(مبحث الهیات) - ذهنی تهرانی، سید محمد جواد - الصفحة ٥٧٥ - بحث هفتم سبب احتياج ممكن به مؤثر

ممكنات باشد ولى امكان باعتبار نبود محذور قبل در آن اشكالى ندارد كه مناط

حاجت باشد زيرا هم با وجود قابل جمع است و هم با عدم چ ون با هيچكدام تقابل و

تعاندى ندارد لذا ممكنات را هم در حال وجود و هم در ظرف عدم ميتوان مستند و

مفتقر به مبدء دانست و در حقّشان گ فت موجودات مستند به مبدء هستند بشرط اينكه‌

ممكن باشند يا معدومات بعلّت امكانشان احتياج به مؤثّر و فاعل دارند قهرا واجب و

ممتنع نياز و حاجتى ندارند.

شرح عربى: و، منها: الفقر، في، حالة البقاء.

بيانه: انّ الحوادث فى حال البقاء مفتقرة الى العلّة فلو كان مناط

الافتقار هو الحدوث فالبقاء مقابل الحدوث و انكان هو الامكان يثبت‌

المطلوب.

فهذه الوجوه، شواهدىّ.

خبر ضرورة و ما عطف عليها و الضّمير للتّكلّم.

ثمّ بيّنّا انّ الحدوث ليس مناط الحاجة مطلقا فقلنا:

ترجمه: و از جمله شواهد ما فقر در حالت بقاء مى‌باشد.

بيان و شرح‌

حوادث در حال بقاء به علّت احتياج دارند پ س اگر مناط احتياج حدوث‌

باشد پ س بقاء در مقابل حدوث قرار مى‌گيرد و اگر امكان باشد مطلوب ثابت مى‌شود

و اين وجوه شواهد و ادلّه ما بر ادّعائى كه نموديم مى‌باشد.

كلمه « شواهدى » خبر است براى « ضروره » و آنچه بر آن عطف شده و

كلمه « ياء » براى تكلّم مى‌باشد.

سپس بيان نموديم كه حدوث مطلقا مناط حدوث نمى‌تواند باشد و آن قول‌

ما است كه گ فته‌ايم: