تشریح المطالب؛ شرح فارسی بر مکاسب - ذهنی تهرانی، سید محمد جواد - الصفحة ٨٣٣ - خاتمه بحث در شرح برخى از حقوق مسلمان بر برادر مسلمانش

بجميع مؤمنين مگر قليلى از آنها اين ترخيص براى ايشان ثابت است.

از صدوق عليه الرّحمه در كتاب خصال و كتاب الاخوان و از مرحوم كلينى بسندشان از مولانا ابى جعفر عليه السّلام منقولست كه حضرت فرمودند:

در بصره شخصى مقابل امير المؤمنين عليه السّلام ايستاد و عرض كرد:

مرا از اخوان و برادران خبر ده.

حضرت فرمودند:

برادران دو صنف و دو گروهند: برادران ثقه و برادران مكاشره.

امّا برادران ثقه، پس ايشان بمنزله كف دست و بال و اهل و مال براى انسان مى‌باشند پس هرگاه نسبت بيكى از برادرانت اطمينان داشتى پس مال و قدرت خود را برايش بذل نما و با كسيكه نسبت با او صاف و صادق است تو نيز صادق و باصفا باش و كسيكه دشمنش هست دشمن بدار سرّش را مخفى نما و عيبش را پنهان كن و حسن و نيكوئى وى را اظهار و آشكار بنما.

بدان اى سائل، ايشان از كبريت احمر نادر و كمياب‌تر هستند.

و امّا برادران مكاشره، پس لذّتى كه از تو بايشان مى‌رسد قطع مكن و از باطن و ضمير ايشان بيش از اين طلب نكن و همانطوريكه با تو در برخورد و ملاقات بشاشت وجه و خوشروئى نشان مى‌دهند تو نيز با ايشان اينگونه باش با آنها شيرين‌زبانى كن همانطورى كه ايشان چنين مى‌كنند.

و در روايت عبد اللّه حلبى كه در كتاب كافى از مولانا ابى عبد اللّه عليه السّلام روايت شده اينطور آمده كه حضرت فرمودند:

صداقت و دوستى تحقق نمى‌يابد مگر به تحقّق حدود آن، پس كسيكه در آن اين حدود يا بعضى از آنها باشد به صداقت و دوستى نسبتش بده و آنكس كه در آن هيچيك از آنها نباشد دوست ندانش.

حدود صداقت پنج چيز است باين شرح:

اوّل: آنكه باطن و ظاهرش با تو يكى باشد.

دوّم: آنكه حسن و زينت تو را حسن دانسته و عيبت را عيب بداند.

سوّم: ولايت و مالى كه نصيب تو مى‌شود حال او را نسبت بتو تغيير ندهد.