تشریح المطالب؛ شرح فارسی بر مکاسب - ذهنی تهرانی، سید محمد جواد - الصفحة ٩٥١ - اشكال و ترديد در معناى لهو

از بين بازى‌ها غير از تيراندازى و اسب‌دوانى چيز ديگرى را دوست مدار.

و غير اين روايات از احاديث و اخبارى كه شخص متفحّص و متتبّع پس از جستجو مى‌تواند بآنها دست يابد.

و مؤيّد اين اخبار آنستكه حرمت بازى با آلات لهو ظاهرا از حيث لهو بوده نه آنكه آلت در آن خصوصيّت و نقشى داشته باشد، مثلا در روايت سماعه آمده است:

قال ابو عبد اللّه عليه السّلام:

لمّا مات آدم شمت به ابليس و قابيل، فاجتمعا فى الارض، فجعل ابليس و قابيل المعازف و الملاهى شماتة بآدم على نبيّنا و آله و عليه السّلام، فكلّ ما كان فى الارض من هذا الضّرب الّذى يتلذّذ به النّاس فانّما هو من ذلك.

زمانيكه حضرت آدم عليه السّلام از دنيا رفت ابليس و قابيل بوى شماتت كرده پس در زمين جمع شدند و آلات لهو و غناء را على رغم آدم عليه السّلام جعل كردند و آنچه در زمين از اين قبيل آلات و اشياء پيدا شد و وسيله التذاذ مردم قرار گرفته از آنها ناشى شده‌اند.

در اينحديث اشاره شده باينكه مناط حرمت و ملاك آن مطلق تلهّى و تلذّذ مى‌باشد. و مؤيّد آن كلامى است كه قبلا گذشت و آن اين بود كه:

مشهور قائلند بحرمت مسابقه بر اشياء غير منصوص الجواز اگرچه عوض و رهنى در بين نباشد.

ظاهرا هيچ وجهى براى اينكلام مشهور وجود ندارد مگر آنكه مسابقه مزبور از مصاديق لهو بحساب مى‌آيد اگرچه حضرات بآن تصريح نكرده‌اند مگر تعداد معدود و قليلى از ايشان چنانچه پيشتر گذشت.

بلى مرحوم علّامه در كتاب تذكر تصريح فرموده كه مسابقه بر جميع بازى‌ها حرام است چنانچه قبلا كلام ايشان در مسئله قمار نقل گرديد.

اشكال و ترديد در معناى لهو

سپس مرحوم مصنّف مى‌فرمايند: