تشریح المطالب؛ شرح فارسی بر مکاسب - ذهنی تهرانی، سید محمد جواد - الصفحة ٩٠٧ - امر اول

بر شخص امانت‌دار لازم است قسم بخورد در حاليكه رعايت توريه را بنمايد.

و مرحوم علّامه در كتاب قواعد فرموده:

و بر كسيكه بتوريه عارف و آگاه بوده لازم و واجب است كه توريه نمايد.

پايان كلام مرحوم علّامه‌

و مرحوم ابن ادريس در سرائر باب حيل از كتاب طلاق مى‌فرمايند:

اگر شخصى مالى را از ديگرى قرض كرده و سپس بوى پرداخت بدون اينكه مدركى براى پرداخت دريافت نموده باشد يا قرض‌دهنده وى را از دين ابراء نمود و سپس دريافت دين يا ابراء را انكار نمايد شخص قرض‌كننده مى‌تواند نزد قاضى اصل گرفتن قرض را انكار كند زيرا اگر اقرار به ابراء يا پرداخت دين كند اصل دين ثابت شده و برائت ذمّه‌اش بدون دليل مى‌باشد و بدين ترتيب بنفع قرض‌دهنده حكم صادر مى‌گردد حتّى وى مى‌تواند قسم نيز بخورد مشروط باينكه در واقع صادق بوده و ذمّه‌اش به قرض‌دهنده مشغول نباشد.

ناگفته نماند بر وى لازمست بطورى توريه كند كه از ارتكاب كذب و ابتلاء به دروغ در امان بماند.

پايان كلام ابن ادريس.

و در كتاب لمعه مرحوم شهيد اوّل مى‌فرمايند:

بر شخص امانت‌دار واجب است قسم خورده و بنحوى توريه كند.

پايان كلام شهيد اوّل‌

و در شرح لمعه مرحوم شهيد ثانى عبارتى قريب بآن ايراد فرموده‌اند.

و مرحوم محقّق ثانى در كتاب جامع المقاصد در باب مكاسب مى‌فرمايند:

بر شخص امانت‌دار توريه بنحوى واجب است كه مرتكب دروغ نشود.

پايان كلام محقّق ثانى.

شرح مطلوب‌

قوله: فاعلم انّه يسوغ الكذب لوجهين: ضمير در « انّه » بمعناى « شأن » مى‌باشد.

قوله: فيسوغ معها: ضمير در « معها » به ضرورت عود مى‌كند.