تشریح المطالب؛ شرح فارسی بر مکاسب - ذهنی تهرانی، سید محمد جواد - الصفحة ٧٥١ - اعتبار حضور مخاطب و عدم اعتبار آن در تحقق غيبت

به غيبت برمى‌گردد.

قوله: كما اذا قال: يعنى قال المتكلّم.

قوله: ظاهر تعريف الاكثر دخوله: يعنى دخوله فى الغيبة.

قوله: و ان خرج عن الحكم: يعنى و ان خرج عن حكم الغيبة و هو الحرمة.

قوله: بناء على اعتبار التّأثير: كلمه « بناء » قيد است براى « و ان خرج عن الحكم».

قوله: و ظاهر المستفيضة المتقدّمة عدم الدّخول: يعنى عدم الدّخول فى موضوع الغيبة.

قوله: نعم لو قصد المذمّة الخ: ضمير در « قصد » به متكلّم راجع است.

قوله: حرم من هذه الجهة: ضمير در « حرم » به ذكر نمودن متكلّم و ياد نمودنش از غائب برمى‌گردد.

قوله: نهى المتكلّم عنه: ضمير در « عنه » به تعيير راجع است.

قوله: الّا اذا احتمل ان يكون الشّخص: ضمير در « احتمل » به سامع برمى‌گردد.

قوله: فيحمل فعل المتكلّم على المصلحة: ضمير فاعلى در « يحمل » به مخاطب راجع است.

قوله: بان كان مستحقّا لهما: ضمير در « كان » به شخص مجهول العين راجع بوده و در « لهما » به ذمّ و تعيير برمى‌گردد.

قوله: و ان لم يستحقّ مواجهته: ضمير در « لم يستحقّ» به مجهول العين برمى‌گردد.

قوله: او ذكره: يعنى و لم يستحق ذكره، ضمير فاعلى به « متكلّم » و ضمير مفعولى به مجهول العين برمى‌گردد بنابراين اضافه « ذكر » به ضمير از باب اضافه مصدر بمفعول مى‌باشد.

قوله: عند غيره بالذّمّ: ضمير در « غيره » به مجهول العين برمى‌گردد.

متن:

هذا كلّه لو كان الغايب المذكور مشتبها على الاطلاق.

أمّا لو كان مردّدا بين أشخاص، فان كان بحيث لا يكره كلّهم ذكر واحد مبهم منهم كان كالمشتبه على الاطلاق كما لو قال: جاءني عجمي أو عربيّ كذا و كذا اذا