شرح المنظومة ت حسن زاده آملي - السبزواري، الملا هادي - الصفحة ٤٧ - ارزيابى علمى طبيعيات و روند تاريخى آن

علوم به تفصيل آنها را ياد كرده‌اند.<![if !supportFootnotes]>[٥١]<![endif]> در دوران ما مرحوم آية اللّه شعرانى (ره) و حضرت آية اللّه حسن زاده آملى (مد ظلّه) را مى‌توان نمونه بارز و مصداق خواجه نصير الدين طوسى ثانى در اين عصر ناميد.

٢- ارزيابى علمى طبيعيات و روند تاريخى آن:

داورى در باره ارزش علمى طبيعيات قديم منوط به در نظر گرفتن چند نكته است:

اول آنكه مسلمين در تمام زمينه‌هاى علوم تجربى زمان خويش تبحّر داشته و به پيشرفت‌هاى شايانى نايل آمده‌اند و تنها به علوم انسانى و نظرى نپرداخته‌اند.

حدود سه قرن پس از پيدايش اسلام (قرن دهم ميلادى) تا پايان قرون وسطى (پانزدهم ميلادى) نبض همه علوم طبيعى در اختيار مسلمين بود. امّا دقيقا در همان حال، غرب و اروپا، دوران ظلمت و حاكميت شوم جاهليت مسيحى را سپرى مى‌كرد.

انحطاط مسلمين در كليه زمينه‌ها به عللى كه بسيار گسترده و قابل بحث و بررسى است در آغاز قرون رنسانس شروع شد و دفتر حيات علمى جهان اسلام در اين دوران بسته مى‌شود. بنا بر اين طبيعيات اسلامى تنها تا اين دوران ارزش حياتى و تاريخى خود را حفظ مى‌كند و پس از آن از گردونه شتاب انگيز علوم تجربى جهان خارج مى‌شود. هر چند كه نو آورى‌هاى علمى و فنى مسلمين نيز، آن طور كه بايد و شايد در منابع اصلى تاريخ علوم ضبط و تحليل و مسطور نگرديده است، زيرا اين كارى است بسيار تخصصى و سزاوار است از سوى خود مسلمين با توجه به آشنايى آنان با فرهنگ اسلامى و بومى خويش انجام پذيرد. گو اينكه‌