شناخت نامه شيخ ابوالفتوح رازي - زمانی نژاد، علی اکبر - الصفحة ٣٩٥
گذشتگان و حديث اولينان و افسانه پيشينيان را استنباط كرده است.
باز ميبدى در آيه انفال آيه ۳۱ كلمه مورد بحث را به (اوسانه) افسانه و داستان پيشينيان برگردانده است.
شريف لاهيجى در تفسير خود درباره اين آيه مى نويسد:
«... و بعد از اين از فرط عناد ايشان خبر مى دهد كه «وَ إِذا تُتْلى عَلَيْهِمْ» و چون خوانده شود بر ايشان «آياتُنا» آيتهاى كتاب ها «قالُوا» گويند از غايت حسد و عناد كه: «قَدْ سَمِعْنا» به تحقيق شنيديم اين كلام را، «لَوْ نَشاءُ لَقُلْنا مِثْلَ هذا» اگر خواهيم ما هر آينه بگوييم مانند آن «إِنْ هذا» نيست اين «إِلاّ أَساطِيرُ الْأَوَّلِينَ» ، مگر آنچه نوشته اند پيشينيان از قصص و حكايات مانند كليله و دمنه و قصه هاى رستم و اسفنديار».
ملاحظه مى شود كه شريف لاهيجى در اين آيه بر خلاف آيه ۲۵ سوره انعام از «اساطير» معناى چيزهاى نوشته شده: مانند قصه ها و حكايات كليله و دمنه و رستم و اسفنديار، را برداشت مى كند.
بسيار قابل توجه است نگاه ابوالفتوح رازى به اين آيه:
«(ترجمه) و چون برخوانند بر ايشان آيتهاى ما، گويند به درستى كه بشنيديم اگر خواهيم ما هر آينه بگوييم ما مانند اين، نيست اين مگر افسانه هاى (پيشينيان).
تفسير: «وَ إِذا تُتْلى عَلَيْهِمْ آياتُنا قالُوا قَدْ سَمِعْنا لَوْ نَشاءُ لَقُلْنا مِثْلَ هذا» ـ الآية. حق تعالى در اين آيت حكايت كرد از عناد و جحود كافران، گفت: چون آيات ما از قرآن بر ايشان خوانند، گويند: بشنيديم اين قرآن را. اگر ما نيز خواهيم مانند اين بگوييم، كه اين نيست، الاّ فسانه پيشينگان. خداى تعالى تكذيب ايشان كرد به تحدى تا عاجز شدند، و آن گه خبر داد كه: نه عرب تنها، اگر جن و انس جمع شوند بر آنكه مثل اين قرآن بيارند، نتوانند آوردن، و اگر چه بعضى بعضى را معاونت كنند، فى قوله: «قُلْ لَئِنِ اجْتَمَعَتِ الاْءِنْسُ وَ الْجِنُّ» ـ الآية. بعضى مفسران گفتند: اين آيت در نضر بن الحارث بن كلده آمد كه او به پارس و حيره رفته بود به تجارت، و كلام