اسباب نزول، به دلايل مختلف براى يك مفسّر ميسّر نيست؛ زيرا مستلزم احاطه علمى بر تمامى روايات وارده در سبب نزول است و اين، غير مقدور است. ولى وى تمام اقوالى را كه به آنان دست يافته، نقل كرده است. موارد زير را به عنوان نمونه، ذكر مى كنيم:
الف) وى در سبب نزول آيه شريفه: «يا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا كُتِبَ عَلَيْكُمُ الْقِصاصُ...» (بقره ۲: ۱۷۸) اقوال مفسّران را ياد كرده، مى گويد:
«مفسّران خلاف كردند، شعبى و كلبى و مقاتل گفتند: سبب نزول آيه آن بود كه جماعتى در جاهليت پيش از اسلام به روزگار اندك، از ميان، كارزارى افتاد و كشتگان و مجروحان از هر دو گروه پديد آمدند. چون رسول صلى الله عليه و آله آمد، به حكومت، پيش او آمدند تا چه بايد كردن؟ خداى تعالى اين آيه فرستاد.
سعيد بن جبير گفت: سبب نزول آيه آن بود كه دو قبيله بودند: يكى اوس و ديگرى خزرج. از ميان ايشان قتالى افتاد و يكى از يكى قوى تر بود. اقوياء، ضعفاء را گفتند: ما به هر بنده، آزادى را بكشيم و به زنى، مردى را و به مردى، دو مرد را. خداى تعالى اين آيه فرستاد». [١]
مى بينيم كه ابوالفتوح رازى در اين مورد، دو قول مختلف را ذكر كرده است.
ب) وى در سبب نزول آيه شريفه: «وَ لِلّهِ الْمَشْرِقُ وَ الْمَغْرِبُ...» (بقره ۲: ۱۱۵) اقوال مختلفى را ياد كرده، مى گويد:
«مفسّران خلاف كرده اند در سبب نزول اين آيه. عبداللّه عباس گفت: جماعتى از صحابى رسول اللّه صلى الله عليه و آله به سفرى شدند پيش از آنكه قبله از بيت المقدس به كعبه گردانيدند. در بيابان حاضر آمدند، ابرى تاريك برآمد، قبله نتوان شناختن. تعدى كردند و هر كسى به جانبى كه ظنش بود، نماز كردند.