شناخت نامه شيخ ابوالفتوح رازي - زمانی نژاد، علی اکبر - الصفحة ٢٩١
در لغت لطف كرده و فرموده است: نقيض لطيف، عنيف است، و لطيف در اجسام رقيق باشد كه مخالف آن كثيف است، و اقوال مفسّران را ذكر كرده و استدلال به ابياتى فرموده و اصطلاح متكلّمان را در مورد لطف آورده كه دو تفسير از اين دقّت و بسط خالى هستند.
در آيه ۲۸ سورة الرّحمن: «وَ يَبْقى وَجْهُ رَبِّكَ ذُو الْجَلالِ وَالاْءِكْرامِ» در تفسير تبيان (ج ۹، ص ۴۷۰) و مجمع البيان (ج ۹، ص ۲۰۲) مطلب اندك است و قابل مقايسه با روض الجنان نيست. در روض الجنان (چاپ شعرانى، ج ۱۰، ص ۳۹۲) فرموده: وجه در كلام عرب بر وجوه مختلف آيد. هفت معنى براى آن آورده، با استدلال به استعمالات عرب و استشهاد به اشعار شعرايى كه اهل لسان و ارباب معاجم لغت به آن اشعار اعتماد و تعويل مى كنند كه اصلاً اين مطالب در دو تفسير مزبور در ذيل اين آيه نيست.
در آيه ۳ سورة الحديد «هُوَ الْأَوَّلُ وَ الاْخِرُ وَ الظّاهِرُ وَ الْباطِنُ» در تبيان (ج ۹، ص ۵۱۶) براى اول و آخر دو معنى و براى ظاهر و باطن سه معنى ذكر فرموده، و در مجمع البيان (ج ۹، ص ۲۳۰) حدود نُه معنى براى اول و آخر و يازده معنى براى ظاهر و باطن ذكر كرده؛ ولى در روض الجنان (چاپ شعرانى، ج ۱۱، ص ۳۶) حدود هجده معنى براى اول و آخر، و بيست معنى براى ظاهر و باطن ذكر فرموده است؛ گرچه در مجمع البيان و روض الجنان در اين معانى تعبيرات دقيق ارباب معرفت هم ذكر شده است.
در آيه ۲۳ سورة الحشر «السَّلامُ الْمُؤْمِنُ الْمُهَيْمِنُ» ، در تبيان (ج ۹، ص ۵۷۱) سه معنى براى «مُهَيْمِنُ» آورده و در مجمع البيان (ج ۹، ص ۲۶۷) چهار معنى و اين كلمه در سوره مائده هم آمده: «وَ مُهَيْمِناً عَلَيْهِ» . در تفسير روض الجنان براى كلمه «مُهَيمِنُ» نُه معنى آمده، به اضافه مطلب ديگرى كه در دو تفسير مزبور نيست و آن اينكه از ابو عبيده نقل كرده كه در كلام عرب بر وزن «مهيمن» چهار كلمه ديگر