«هُوَ الَّذِي أَنْزَلَ عَلَيْكَ الْكِتابَ» [٢] ؛ او آن خدايى است كه قرآن بر تو كه محمّدى فرو فرستاد.
هر چه حق تعالى در قرآن، قرآن را بر آن خواند و وصف كرد، از اِنزال و تنزيل و وحى و احكام و كلام و كتاب و آنچه مانند اين است، همه دليل حدوث [٣] است، هيچ محتمل قِدم [٤] نيست. آنكه وصف كرد، اين كتاب و آيات او را تفصيل داد و قسمت كرد بر دو نوع گفت:
«مِنْهُ آياتٌ مُحْكَماتٌ هُنَّ أُمُّ الْكِتابِ» [٥] ؛ از اين كتاب آيات محكم است.
و محكم آن باشد كه مراد از ظاهرش مفهوم شود، و امّ الكتاب است؛ يعنى اصل كتاب است. «امّ» در كلام عرب اصل باشد؛ چنان كه مكّه را امّ القرى [٦] گويند، سر را «امّ الدماغ» [٧] گويند، و لوح محفوظ [٨] را امّ الكتاب گفت، و رايت را، كه لشكر را مَفْزَع با او بود، آن را «امّ» گويند، و مادر را، كه مَفْزع كودكان باشد و مرجع ايشان با او بود،