الصحيح من سيرة الإمام علي (عليه السلام)
(١)
٧ ص
(٢)
٦٣ ص
(٣)
١٠٥ ص
(٤)
١٣٧ ص
(٥)
١٥٣ ص
(٦)
١٩٩ ص
(٧)
٢٢٣ ص
(٨)
٢٤٧ ص
(٩)
٢٦٧ ص
(١٠)
٢٩٧ ص
(١١)
٣٢١ ص
(١٢)
٧ ص
(١٣)
٩ ص
(١٤)
٢٢ ص
(١٥)
٢٤ ص
(١٦)
٢٥ ص
(١٧)
٢٦ ص
(١٨)
٢٧ ص
(١٩)
٢٨ ص
(٢٠)
٢٨ ص
(٢١)
٣١ ص
(٢٢)
٩٠ ص
(٢٣)
٩١ ص
(٢٤)
٩٢ ص
(٢٥)
٩٣ ص
(٢٦)
٩٤ ص
(٢٧)
٩٥ ص
(٢٨)
٩٦ ص
(٢٩)
٩٧ ص
(٣٠)
٩٨ ص
(٣١)
٩٩ ص
(٣٢)
٢٢٠ ص
(٣٣)
٢٢١ ص
(٣٤)
٢٢٢ ص
(٣٥)
٢٢٣ ص
(٣٦)
٢٢٤ ص
(٣٧)
٢٢٥ ص
(٣٨)
٢٢٦ ص
(٣٩)
٢٢٧ ص
(٤٠)
٢٢٨ ص
(٤١)
٦٣ ص
(٤٢)
٢٢٩ ص
(٤٣)
٢٤٠ ص
(٤٤)
٢٤١ ص
(٤٥)
٢٤٢ ص
(٤٦)
٢٤٣ ص
(٤٧)
٢٤٤ ص
(٤٨)
٢٤٥ ص
(٤٩)
٢٤٦ ص
(٥٠)
٢٤٧ ص
(٥١)
٢٤٨ ص
(٥٢)
٢٤٩ ص
(٥٣)
٢٥٠ ص
(٥٤)
٢٥١ ص
(٥٥)
٢٥٢ ص
(٥٦)
٢٥٣ ص
(٥٧)
٢٥٤ ص
(٥٨)
٢٥٥ ص
(٥٩)
٢٥٦ ص
(٦٠)
٢٥٧ ص
(٦١)
٢٥٨ ص
(٦٢)
٢٥٩ ص
(٦٣)
٢٦٠ ص
(٦٤)
٢٦١ ص
(٦٥)
٢٦٢ ص
(٦٦)
٢٦٣ ص
(٦٧)
٢٦٤ ص
(٦٨)
٢٦٥ ص
(٦٩)
١٠٥ ص
(٧٠)
٢٦٦ ص
(٧١)
٢٦٧ ص
(٧٢)
٢٦٨ ص
(٧٣)
٢٦٩ ص
(٧٤)
٢٧٠ ص
(٧٥)
٢٧١ ص
(٧٦)
٢٧٢ ص
(٧٧)
٢٧٣ ص
(٧٨)
٢٧٤ ص
(٧٩)
٢٧٥ ص
(٨٠)
٢٧٦ ص
(٨١)
٢٧٧ ص
(٨٢)
٢٧٨ ص
(٨٣)
٢٧٩ ص
(٨٤)
٢٨٠ ص
(٨٥)
٢٨١ ص
(٨٦)
٢٨٢ ص
(٨٧)
٢٨٣ ص
(٨٨)
٢٨٤ ص
(٨٩)
٢٨٥ ص
(٩٠)
٢٨٦ ص
(٩١)
٢٨٧ ص
(٩٢)
٢٨٨ ص
(٩٣)
٢٨٩ ص
(٩٤)
٢٨٠ ص
(٩٥)
١٣٧ ص
(٩٦)
٢٨١ ص
(٩٧)
٢٨٢ ص
(٩٨)
٢٨٣ ص
(٩٩)
٢٨٤ ص
(١٠٠)
٢٨٥ ص
(١٠١)
٢٨٦ ص
(١٠٢)
١٥٣ ص
(١٠٣)
٢٨٧ ص
(١٠٤)
٢٨٨ ص
(١٠٥)
٢٨٩ ص
(١٠٦)
٣١٠ ص
(١٠٧)
٣١١ ص
(١٠٨)
٣١٢ ص
(١٠٩)
٣١٣ ص
(١١٠)
٣١٤ ص
(١١١)
٣١٥ ص
(١١٢)
٣١٦ ص
(١١٣)
٣١٧ ص
(١١٤)
٣١٨ ص
(١١٥)
٣١٩ ص
(١١٦)
٩٠٠ ص
(١١٧)
٩٠١ ص
(١١٨)
٩٠٢ ص
(١١٩)
٩٠٣ ص
(١٢٠)
٩٠٤ ص
(١٢١)
٩٠٥ ص
(١٢٢)
٩٠٦ ص
(١٢٣)
٩٠٧ ص
(١٢٤)
٩٠٨ ص
(١٢٥)
٩٠٩ ص
(١٢٦)
١٩٩ ص
(١٢٧)
٩١٠ ص
(١٢٨)
٩١١ ص
(١٢٩)
٩١٢ ص
(١٣٠)
٩١٣ ص
(١٣١)
٩١٤ ص
(١٣٢)
٩١٥ ص
(١٣٣)
٩١٦ ص
(١٣٤)
٩١٧ ص
(١٣٥)
٩١٨ ص
(١٣٦)
٩١٩ ص
(١٣٧)
٩٢٠ ص
(١٣٨)
٩٢١ ص
(١٣٩)
٩٢٢ ص
(١٤٠)
٩٢٣ ص
(١٤١)
٩٢٤ ص
(١٤٢)
٢٢٣ ص
(١٤٣)
٩٢٥ ص
(١٤٤)
٩٢٦ ص
(١٤٥)
٩٢٧ ص
(١٤٦)
٩٢٨ ص
(١٤٧)
٩٢٩ ص
(١٤٨)
٩٣٠ ص
(١٤٩)
٩٣١ ص
(١٥٠)
٩٣٢ ص
(١٥١)
٩٣٣ ص
(١٥٢)
٩٣٤ ص
(١٥٣)
٩٣٥ ص
(١٥٤)
٩٣٦ ص
(١٥٥)
٩٣٧ ص
(١٥٦)
٩٣٨ ص
(١٥٧)
٩٣٩ ص
(١٥٨)
٢٤٧ ص
(١٥٩)
٩٤٠ ص
(١٦٠)
٩٤١ ص
(١٦١)
٩٤٢ ص
(١٦٢)
٩٤٣ ص
(١٦٣)
٩٤٤ ص
(١٦٤)
٩٤٥ ص
(١٦٥)
٩٤٦ ص
(١٦٦)
٩٤٧ ص
(١٦٧)
٩٤٨ ص
(١٦٨)
٩٤٩ ص
(١٦٩)
٩٥٠ ص
(١٧٠)
٩٥١ ص
(١٧١)
٩٥٢ ص
(١٧٢)
٩٥٣ ص
(١٧٣)
٩٥٤ ص
(١٧٤)
٢٦٧ ص
(١٧٥)
٩٥٦ ص
(١٧٦)
٩٥٧ ص
(١٧٧)
٩٥٨ ص
(١٧٨)
٩٥٩ ص
(١٧٩)
٩٦٠ ص
(١٨٠)
٩٦١ ص
(١٨١)
٩٦٢ ص
(١٨٢)
٩٦٣ ص
(١٨٣)
٩٦٤ ص
(١٨٤)
٩٦٥ ص
(١٨٥)
٩٦٦ ص
(١٨٦)
٩٦٧ ص
(١٨٧)
٩٦٨ ص
(١٨٨)
٩٦٩ ص
(١٨٩)
٩٧٠ ص
(١٩٠)
٩٧١ ص
(١٩١)
٩٧٢ ص
(١٩٢)
٩٧٣ ص
(١٩٣)
٩٧٤ ص
(١٩٤)
٩٧٥ ص
(١٩٥)
٢٩٧ ص
(١٩٦)
٩٧٦ ص
(١٩٧)
٩٧٧ ص
(١٩٨)
٩٧٨ ص
(١٩٩)
٩٧٩ ص
(٢٠٠)
٩٨٠ ص
(٢٠١)
٩٨١ ص
(٢٠٢)
٩٨٢ ص
(٢٠٣)
٩٨٣ ص
(٢٠٤)
٩٨٤ ص
(٢٠٥)
٩٨٥ ص
(٢٠٦)
٩٨٦ ص
(٢٠٧)
٩٨٧ ص
(٢٠٨)
٩٨٨ ص
(٢٠٩)
٩٨٩ ص
(٢١٠)
٩٩٠ ص
(٢١١)
٩٩١ ص
(٢١٢)
٩٩٢ ص
(٢١٣)
٩٩٣ ص
(٢١٤)
٩٩٤ ص
(٢١٥)
٩٩٥ ص
(٢١٦)
٩٩٦ ص
(٢١٧)
٩٩٧ ص
(٢١٨)
٣٢١ ص
(٢١٩)
٩٩٨ ص
(٢٢٠)
٩٩٩ ص
(٢٢١)
٢٢٠٠ ص
(٢٢٢)
٢٢٠١ ص
(٢٢٣)
٢٢٠٢ ص
(٢٢٤)
٢٢٠٣ ص
(٢٢٥)
٢٢٠٤ ص
(٢٢٦)
٢٢٠٥ ص
(٢٢٧)
٢٢٠٦ ص
(٢٢٨)
٢٢٠٧ ص
(٢٢٩)
٢٢٠٨ ص
(٢٣٠)
٢٢٠٩ ص
(٢٣١)
٢٢١٠ ص
(٢٣٢)
٢٢١١ ص
 
٣ ص
٤ ص
٥ ص
٦ ص
٧ ص
٨ ص
٩ ص
١٠ ص
١١ ص
١٢ ص
١٣ ص
١٤ ص
١٥ ص
١٦ ص
١٧ ص
١٨ ص
١٩ ص
٢٠ ص
٢١ ص
٢٢ ص
٢٣ ص
٢٤ ص
٢٥ ص
٢٦ ص
٢٧ ص
٢٨ ص
٢٩ ص
٣٠ ص
٣١ ص
٣٢ ص
٣٣ ص
٣٤ ص
٣٥ ص
٣٦ ص
٣٧ ص
٣٨ ص
٣٩ ص
٤٠ ص
٤١ ص
٤٢ ص
٤٣ ص
٤٤ ص
٤٥ ص
٤٦ ص
٤٧ ص
٤٨ ص
٤٩ ص
٥٠ ص
٥١ ص
٥٢ ص
٥٣ ص
٥٤ ص
٥٥ ص
٥٦ ص
٥٧ ص
٥٨ ص
٥٩ ص
٦٠ ص
٦١ ص
٦٢ ص
٦٣ ص
٦٤ ص
٦٥ ص
٦٦ ص
٦٧ ص
٦٨ ص
٦٩ ص
٧٠ ص
٧١ ص
٧٢ ص
٧٣ ص
٧٤ ص
٧٥ ص
٧٦ ص
٧٧ ص
٧٨ ص
٧٩ ص
٨٠ ص
٨١ ص
٨٢ ص
٨٣ ص
٨٤ ص
٨٥ ص
٨٦ ص
٨٧ ص
٨٨ ص
٨٩ ص
٩٠ ص
٩١ ص
٩٢ ص
٩٣ ص
٩٤ ص
٩٥ ص
٩٦ ص
٩٧ ص
٩٨ ص
٩٩ ص
١٠٠ ص
١٠١ ص
١٠٢ ص
١٠٣ ص
١٠٤ ص
١٠٥ ص
١٠٦ ص
١٠٧ ص
١٠٨ ص
١٠٩ ص
١١٠ ص
١١١ ص
١١٢ ص
١١٣ ص
١١٤ ص
١١٥ ص
١١٦ ص
١١٧ ص
١١٨ ص
١١٩ ص
١٢٠ ص
١٢١ ص
١٢٢ ص
١٢٣ ص
١٢٤ ص
١٢٥ ص
١٢٦ ص
١٢٧ ص
١٢٨ ص
١٢٩ ص
١٣٠ ص
١٣١ ص
١٣٢ ص
١٣٣ ص
١٣٤ ص
١٣٥ ص
١٣٦ ص
١٣٧ ص
١٣٨ ص
١٣٩ ص
١٤٠ ص
١٤١ ص
١٤٢ ص
١٤٣ ص
١٤٤ ص
١٤٥ ص
١٤٦ ص
١٤٧ ص
١٤٨ ص
١٤٩ ص
١٥٠ ص
١٥١ ص
١٥٢ ص
١٥٣ ص
١٥٤ ص
١٥٥ ص
١٥٦ ص
١٥٧ ص
١٥٨ ص
١٥٩ ص
١٦٠ ص
١٦١ ص
١٦٢ ص
١٦٣ ص
١٦٤ ص
١٦٥ ص
١٦٦ ص
١٦٧ ص
١٦٨ ص
١٦٩ ص
١٧٠ ص
١٧١ ص
١٧٢ ص
١٧٣ ص
١٧٤ ص
١٧٥ ص
١٧٦ ص
١٧٧ ص
١٧٨ ص
١٧٩ ص
١٨٠ ص
١٨١ ص
١٨٢ ص
١٨٣ ص
١٨٤ ص
١٨٥ ص
١٨٦ ص
١٨٧ ص
١٨٨ ص
١٨٩ ص
١٩٠ ص
١٩١ ص
١٩٢ ص
١٩٣ ص
١٩٤ ص
١٩٥ ص
١٩٦ ص
١٩٧ ص
١٩٨ ص
١٩٩ ص
٢٠٠ ص
٢٠١ ص
٢٠٢ ص
٢٠٣ ص
٢٠٤ ص
٢٠٥ ص
٢٠٦ ص
٢٠٧ ص
٢٠٨ ص
٢٠٩ ص
٢١٠ ص
٢١١ ص
٢١٢ ص
٢١٣ ص
٢١٤ ص
٢١٥ ص
٢١٦ ص
٢١٧ ص
٢١٨ ص
٢١٩ ص
٢٢٠ ص
٢٢١ ص
٢٢٢ ص
٢٢٣ ص
٢٢٤ ص
٢٢٥ ص
٢٢٦ ص
٢٢٧ ص
٢٢٨ ص
٢٢٩ ص
٢٣٠ ص
٢٣١ ص
٢٣٢ ص
٢٣٣ ص
٢٣٤ ص
٢٣٥ ص
٢٣٦ ص
٢٣٧ ص
٢٣٨ ص
٢٣٩ ص
٢٤٠ ص
٢٤١ ص
٢٤٢ ص
٢٤٣ ص
٢٤٤ ص
٢٤٥ ص
٢٤٦ ص
٢٤٧ ص
٢٤٨ ص
٢٤٩ ص
٢٥٠ ص
٢٥١ ص
٢٥٢ ص
٢٥٣ ص
٢٥٤ ص
٢٥٥ ص
٢٥٦ ص
٢٥٧ ص
٢٥٨ ص
٢٥٩ ص
٢٦٠ ص
٢٦١ ص
٢٦٢ ص
٢٦٣ ص
٢٦٤ ص
٢٦٥ ص
٢٦٦ ص
٢٦٧ ص
٢٦٨ ص
٢٦٩ ص
٢٧٠ ص
٢٧١ ص
٢٧٢ ص
٢٧٣ ص
٢٧٤ ص
٢٧٥ ص
٢٧٦ ص
٢٧٧ ص
٢٧٨ ص
٢٧٩ ص
٢٨٠ ص
٢٨١ ص
٢٨٢ ص
٢٨٣ ص
٢٨٤ ص
٢٨٥ ص
٢٨٦ ص
٢٨٧ ص
٢٨٨ ص
٢٨٩ ص
٢٩٠ ص
٢٩١ ص
٢٩٢ ص
٢٩٣ ص
٢٩٤ ص
٢٩٥ ص
٢٩٦ ص
٢٩٧ ص
٢٩٨ ص
٢٩٩ ص
٣٠٠ ص
٣٠١ ص
٣٠٢ ص
٣٠٣ ص
٣٠٤ ص
٣٠٥ ص
٣٠٦ ص
٣٠٧ ص
٣٠٨ ص
٣٠٩ ص
٣١٠ ص
٣١١ ص
٣١٢ ص
٣١٣ ص
٣١٤ ص
٣١٥ ص
٣١٦ ص
٣١٧ ص
٣١٨ ص
٣١٩ ص
٣٢٠ ص
٣٢١ ص
٣٢٢ ص
٣٢٣ ص
٣٢٤ ص
٣٢٥ ص
٣٢٦ ص
٣٢٧ ص
٣٢٨ ص
٣٢٩ ص
٣٣٠ ص
٣٣١ ص
٣٣٢ ص
٣٣٣ ص
٣٣٤ ص
٣٣٥ ص
٣٣٦ ص
٣٣٧ ص
٣٣٨ ص
٣٣٩ ص
٣٤٠ ص
٣٤١ ص
٣٤٢ ص
٣٤٣ ص
٣٤٤ ص
٣٤٥ ص
٣٤٦ ص
٣٤٧ ص
٣٤٨ ص
٣٤٩ ص
٣٥٠ ص
٣٥١ ص

الصحيح من سيرة الإمام علي (عليه السلام) - العاملي، جعفر مرتضى - الصفحة ٣١

رومان ملك المد والجزر:‌

ونقول:‌

‌١ ـ المعروف: أن المد والجزر يكونان بسبب جاذبية القمر، فإنه متى ‌حاذى جهة من البحر جذب مياهها إليه، فتنحسر عن الشواطئ. فيحصل ‌الجزر، فإذا زال عن تلك الجهة ضعفت جاذبيته، فيكون المدّ، الذي يعني ‌عودة المياه إلى حالته الأولى المعاكسة لحالة الجزر.‌

ويتجلى ذلك بصورةٍ أتم حين يكون القمر في الحضيض، أي يكون في ‌أقرب منازله إلى الأرض.‌

‌٢ ـ قد يقال: إن هذا الحديث لا ينسجم مع هذا الذي يذكرونه في ‌تفسير المد والجزر.‌

غير أننا نقول:‌

أولاً: إنه لا يمكن رفع اليد عن النص لمجرد ظهور نظريةٍ مبنيةٍ على ‌الحدس والتخمين، نتيجة ملاحظة وجود تقارن بين حالتين، مع أن هاتين ‌الحالتين قد تكونان مستندتين معاً إلى مؤثر ثالث ورابع أيضاً، فلا بد لرفع ‌اليد عن الحدث من الاستناد إلى أدلةٍ ملموسةٍ ومحسوسةٍ تفيد اليقين.‌

وبعبارة أخرى: إن الأدلة المفيدة لليقين لا يمكن أن تكون مجرد ‌ملاحظاتٍ لظواهر معينة، لا دليل على علاقتها ببعضها سوى الحدس ‌أيضاً.. أو أنها تقوم على استقراءات ناقصة، وشياع غير ظاهر الوجه..‌

وقد عرفنا: أن الناس ظلوا يعتقدون بأن الأرض مسطحة طيلة قرونٍ ‌متمادية، بل إن بعضهم لم يقتنع بكرويتها حتى الآن، حيث لا نزال نسمع ‌