پيام امام امير المومنين(ع) - مكارم شيرازى، ناصر - الصفحة ٧٩٠ - شرح و تفسير ادامه اندرزها

(وَمَنْ كَثُرَ كَلَامُهُ كَثُرَ خَطَؤُهُ)

. دليل آن روشن است. افراد پرحرف مجالى براى تفكر و انديشه كافى ندارند و كسى كه نينديشد و سخن بگويد اشتباهش فراوان خواهد بود. به عكس، كسانى كه كم مى‌گويند و فكر مى‌كنند، گزيده مى‌گويند.

حضرت به دنبال آن مى‌افزايد: «كسى كه خطايش زياد شود حيائش كم مى‌شود»؛

(وَمَنْ كَثُرَ خَطَؤُهُ قُلَّ حَيَاؤُهُ)

. دليل آن نيز روشن است. انسان تا زمانى كه گناه نكرده يا خطايى از او سرنزده از انجام آن گناه يا خطا شرم دارد؛ اما هنگامى كه تكرار شد، شرم او فرو مى‌ريزد.

به تجربه ثابت شده است افراد بى‌بند و بار براثر فزونى گناه، حيا و شرم را از دست مى‌دهند و از انجام دادن آن گناه در انظار مردم باكى ندارند.

به دنبال آن مى‌فرمايد: «كسى كه حيائش كم شد تقوايش كاستى مى‌گيرد»؛

(وَمَنْ قَلَّ حَيَاؤُهُ قَلَّ وَرَعُهُ)

. اين هم دليل واضحى دارد، زيرا حيا مانع مهمى در برابر گناه است. اگر شرم و حيا از بين برود راه انسان به سوى گناه باز مى‌شود و افراد گنهكار نمى‌توانند با تقوا باشند.

در ادامه آن مى‌فرمايد: «كسى كه تقوا و ورع او كم شود قلبش مى‌ميرد»؛

(وَمَنْ قَلَّ وَرَعُهُ مَاتَ قَلْبُهُ)

. زيرا حيات قلب به احساس مسئوليت در پيشگاه خدا و در برابر مردم و وجدان خويش است. قلبى كه احساس مسئوليت نكند و عكس‌العمل مناسب در مقابل خطا نشان ندهد مرده است و به يقين بى تقوايى سبب مرگ قلب است.

در پايان اين سخن مى‌فرمايد: «كسى كه قلبش بميرد داخل آتش دوزخ مى‌شود»؛

(وَمَنْ مَاتَ قَلْبُهُ دَخَلَ النَّارَ)

. زيرا ناپارسايان گنهكار، پرخطا و فاقد احساس مسئوليت، جايى جز