پيام امام امير المومنين(ع) - مكارم شيرازى، ناصر - الصفحة ٢٥٤ - نكته كتابت حديث
به يادگار به فرزندانت بسپار، زيرا زمان سختى بر مردم مىآيد كه تنها به كتابهايشان انس مىگيرند». [١]
نيز از احاديث استفاده مىشود كه معصومان عليهم السلام اصرار داشتند كلمات آنها بدون كم و زياد حفظ شود و به ديگران برسد؛ در حديثى از «ابوبصير» مىخوانيم كه مىگويد: از امام صادق عليه السلام تفسير اين آيه شريفه را پرسيدم: «الَّذِينَ يَسْتَمِعُونَ الْقَوْلَ فَيَتَّبِعُونَ أَحْسَنَهُ» [٢] فرمود:
«هُوَ الرَّجُلُ يَسْمَعُ الْحَدِيثَ فَيُحَدِّثُ بِهِ كَمَا سَمِعَهُ
لايَزِيدُ فِيهِ وَلا يَنْقُصُ مِنْهُ؛
منظور از اين آيه كسانى هستند كه احاديث را مىشنوند و عيناً بدون كم و زياد آن را براى ديگران بازگو مىكنند». [٣]
به همين دليل اصرار داشتند كه حتىالامكان احاديث آنها در جمعى مطرح شود كه اگر بعضى نتوانند حديث را به خوبى حفظ كنند، برخى ديگر از عهده آن برآيند.
اصحاب نيز اصرار داشتند حتى الامكان احاديث معصومان عليهم السلام را در همان جلسه بيان حديث مكتوب كنند تا از كم و زياد محفوظ بماند.
در حديثى مىخوانيم كه «زراره»، محدث و فقيه مشهور از امام صادق عليه السلام سؤالى درباره وقت ظهر و عصر كرد و به دنبال آن آمده است:
«وَفَتَحَ أَلْوَاحَهُ لِيَكْتُبَ»
(بلافاصله كاغذ و قلم آماده كرد تا سخن امام عليه السلام را بنويسد) ولى امام عليه السلام پاسخى به او نداد. او الواح خود را جمع كرد و گفت: بر ماست كه سؤال كنيم و شما آگاهتريد كه چه وظيفهاى داريد. و در پايان حديث آمده است كه امام عليه السلام پس از مدّتى پاسخ را براى او فرستاد (و از وى دلجويى كرد). [٤]
در حالات ياران اهلبيت عليهم السلام مىخوانيم كه بعضى از آنها كه دهها كتاب از احاديث آن بزرگواران را پر كرده بودند آنها را به راويان بعد مىسپردند.
[١]. كافى، ج ١، ص ٥٢، ح ١١
[٢]. زمر، آيه ١٨
[٣]. كافى، ج ١، ص ٥١، ح ١
[٤]. وسائلالشيعه، ج ٣، ص ١١٠، ح ٣٣