پيام امام امير المومنين(ع) - مكارم شيرازى، ناصر - الصفحة ٨٥٠ - شرح و تفسير بلا در لباس نعمت و نعمت در شكل بلا

اين معنا در بعضى ديگر از آيات قرآن نيز بدون ذكر واژه استدراج به وضوح آمده است آن‌جا كه مى‌فرمايد: «فَلَمَّا نَسُوا مَا ذُكِّرُوا بِهِ فَتَحْنَا عَلَيْهِمْ أَبْوَابَ كُلِّ شَىْ‌ءٍ حَتَّى إِذَا فَرِحُوا بِمَا أُوتُوا أَخَذْنَاهُمْ بَغْتَةً فَإِذَا هُمْ مُّبْلِسُونَ»؛ (آرى،) هنگامى كه (اندرزها سودى نبخشيد، و) آنچه را به آن‌ها يادآورى شده بود فراموش كردند، درهاى همه چيز (از نعمت‌ها) را به روى آن‌ها گشوديم؛ تا (كاملا) خوشحال شدند (و دل به آن بستند)؛ ناگهان آن‌ها را گرفتيم (و سخت مجازات كرديم)؛ در اين هنگام، همگى مأيوس شدند؛ (و درهاى اميد به روى آن‌ها بسته شد)». [١]

امير مؤمنان عليه السلام در اين كلام پرمعنا به صاحبان نعمت هشدار مى‌دهد كه مراقب باشيد مبادا اين نعمت‌ها مقدمه نقمت شديدى باشد. احتياط را از دست ندهيد، به اعمال خود مغرور نشويد و دائماً از درگاه خدا عذر تقصير بخواهيد.

در

«لِيرَكُم»

، «لِيرَ» فعل امر (مفرد مذكر غائب) و «كُم» مفعول آن است؛ ولى در نسخه‌ تحف العقول‌

«فَلْيَراكُمْ»

آمده كه به صورت جمله خبريه است به معناى انشا و امر، و لام آن براى تأكيد است نه لام امر.

«وجلين» جمع «وَجِل» به معناى ترسان است. «فَرِقين» جمع «فَرِق» نيز به معناى ترسان است و اختلاف تعبير با وحدت معنا از شئون بلاغت است.

در جمله دوم اين كلام حكيمانه به نقطه مقابل اين مطلب اشاره شده مى‌فرمايد: « (به عكس) كسى كه خداوند بر او تنگ گيرد (و نعمت‌هايى را از او سلب كند) و آن را آزمايش (و مقدمه ترفيع مقام) نداند پاداش اميدبخشى را از دست داده است»؛

(وَمَنْ ضُيِّقَ عَلَيْهِ فِي ذَاتِ يَدِهِ فَلَمْ يَرَ ذلِكَ اخْتِبَاراً فَقَدْ ضَيَّعَ مَأْمُولًا)

. اين سخن در واقع تسلى و دلدارى به گرفتاران در مصائب است كه زبان به ناشكرى نگشايند و بى‌تابى و جزع نكنند. چه بسا مصيبت و مشكلى كه رخ داده‌

[١]. انعام، آيه ٤٤