پيام امام امير المومنين(ع) - مكارم شيرازى، ناصر - الصفحة ٦٩١ - شرح و تفسير اگر پايان كار را مىديديد
شرح و تفسير اگر پايان كار را مىديديد ...
امام عليه السلام در اين گفتار حكيمانه به نكتهاى اشاره مىفرمايد كه هركس در آن بينديشد و با تمام وجود باور كند از دنياپرستى كنار خواهد رفت. مىفرمايد: «اگر انسان، سرآمد زندگى و عاقبت كارش را مىديد، آرزوها و غرورش را دشمن مىشمرد»؛
(لَوْ رَأَى الْعَبْدُ الْأَجَلَ وَمَصِيرَهُ لَأَبْغَضَ الْأَمَلَ وَغُرُورَهُ)
. سرآمد زندگى و پايان عمر بر هيچكس روشن نيست؛ خواه جوان باشد يا پير، سالم باشد يا زمينگير، زيرا هر روز ممكن است حادثهاى رخ دهد و حتى جوانان و افراد سالم و نيرومند را با خود از اين جهان ببرد؛ ولى با توجه به اينكه انسان از پايان عمر خويش بهطور دقيق آگاه نيست همين امر گاهى سبب اشتباه او مىشود و زندگى را جاودانه مىپندارد، دامنه آرزوهايش گسترش پيدا مىكند و غرور ناشى از آن تمام وجود او را فرا مىگيرد.
البته مكتوم بودن پايان زندگى فلسفه مهمى دارد و آن اين است كه اگر هركس از پايان عمر خود باخبر بود، هرگاه پايان آن را نزديك مىديد در اضطراب شديدى به سر مىبرد و زندگى در كام او تلخ مىشد و اگر پايان آن را دور مىديد در غفلت و غرور فرو مىرفت، خداوند آن را مكتوم داشته تا انسان دائماً در ميان خوف و رجا باشد نه زندگى در كامش تلخ شود و نه غرور و غفلت و آرزوهاى دور و دراز او را احاطه كند.